تحلیل گفتمان مفهوم تفاوت در هنرهای تجسمیِ نوشتارمحور پس از انقلاب 57 ایران بر اساس آراء ارنستو لاکلاو و شانتل موفه

عناصر نوشتاری در آثار تجسمی ایران از دیرباز تاکنون سرگذشتی پیچیده و جذاب دارد. هدف این نوشتار اما مطالعه تاثیر «روابط معنی» در میدان‎های گفتمانی بر سوژه و متعاقباً شکل‎گیری جریان‏های متفاوت در آثار تجسمیِ نوشتارمحور است. از آن‎جایی که در روش تحلیل گفتمان لاکلاو و موفه، گفتمان نظامی از «هستارهای افتراقی» تعریف شده است که پیرامون تولید معنا شکل می‎گیرد؛ پرداختن به «تفاوت‌ها»‎ می‎تواند بیان‎گر چراییِ چرخش‎های گفتمان فرهنگی و خلق سامانه‏های معناییِ نو در آثار هنری باشد. معنای یک نشانه در جریان شکل‎گیری‎اش به غیریت‏سازی نیاز دارد. این «غیر» یا «عناصر در حاشیه» همان تفاوت‏ها هستند که در چارچوب تولیدِ اجتماعیِ معنا به یک «نشانه» تقلیل پیدا نکرده‏اند و از راه فروپاشی زنجیره‎های هم‎ارزی موجود و مفصل‎بندیِ دگرباره این عناصر در نظم‏های جدید عمل می‎کنند. پرسش اصلی پژوهش این است که چگونه عناصر نوشتاری در هنرهای تجسمی معاصر از سامانه معنایی غالب فاصله گرفته و با قرارگرفتن در نظام معنایی جدید موجب خلق آثارِ متفاوت می‎گردند؟ روش تحقیق در مقاله پیش رو، تحلیل گفتمان است و شیوه جمع‎آوری داده‏ها، به‎صورت میدانی و کتابخانه‎ای و مراجعه به اسناد آرشیوی بصورت فیش‎برداری ‎انجام شده است. با تحلیل گفتمان‎های فرهنگیِ موردنظر و بررسیِ آثار هر دوره، درمی‎یابیم که با هژمونی شدن دالِ مرکزیِ «اسلامی» در دهه اولِ پس از انقلاب، عناصری مانند فرمالیسمِ حروف، وجوه ملی‏گرایانه، جهانی‏شدن، روایت‏های شخصی، امر روزمره و دغدغه‏های معاصریت از سیاست فرهنگیِ ایرانی-اسلامی غیریت‏سازی شدند. با «ازجاشدگی» و بی‌قراری دالِ مرکزی اسلامی در دهه 70 و امکانِ سرریزشدنِ سایر معناها به درون کلیتِ گفتمان، تفاوت‏ها و آثار متفاوت رو به فزونی گرفته است. با آن‎که مجدداً در دهه 80 دال مرکزیِ اسلامی با هدف بازگشت به سیاست‎گذاری‎ فرهنگیِ گذشته بازمفصل‏بندی شد، اما آفرینش آثار متفاوت همچنان به قوت خود باقی‎ ماند. گرچه غیریت‏سازی‏ها در کلیه گفتمان‎های پس از انقلاب از طریق مرزبندی منفی در سیاست‎گذاری‎ فرهنگی صورت گرفته، اما اثر آن در افزایش آثارِ متفاوت مثبت و مولد بوده است.

discourse analysis of the concept of difference in writing-oriented visual arts after the islamic revolution of iran in 1979 of iran

the literary elements in iranian visual arts have had a complex and alluring history from ancient times to the present. the aim of this paper، however، is to draw attention to aspects of this history shaped by elements on the fields of discursively، which have led to the emergence of different types of literary elements in contemporary visual arts.  even a cursory review indicates that the use of letters in visual arts has undergone such transformations that it challenges the fixed beliefs and deterministic propositions of traditional approaches such as calligraphy in the cultural discourse since iran's' revolution in 1979. this research، relying on the discourse analysis method of laclau and mouffe، intends to analyze artistic flows to show the conflicts over the definition and stabilization of meaning in this field. conflicts whose social effects lead to different formulations of the presence of written elements in visual arts. the special prominence of the upcoming research is to reveal the marginalized elements that appear in the moments of unrest and instability of the discourse and challenge the hegemony of the central discourse. the discourse analysis provides us with the opportunity of examining the differing positions of actors within a discursive space and to explore the contexts of text production. such artworks meaningfully diverge from collective identities such as religion، revolution، war، and social contradictions and discuss them in a personal and critical manner. before sending any messages، such artworks include a kind of over-connotation that could be summarized in this phrase: the subject's effort to position signs within a new chain of equivalence for creating a novel semantic system. these artists play the role of agents in the reproduction and transformation of the power circumstances، with their distinctive creativity. this research endeavors to reflect on how and under what discursive conditions the artist، by creating a new semantic system، emphasizes the agency of the subject in such a way that it generates a new discourse. the methodology of investigation in the present research is discourse analysis، and the method of information collection is library-based، including the review of archival documents and observational