تحلیل نقش و جایگاه زنان در قالی‌های قوم بلوچ بر اساس نظریه بازتاب

بلوچ‌ها یکی از اقوام اصیل و شناخته شده ایرانی هستند که دارای بافت اجتماعی طایفه‌ای و قبیله‌ای بوده و در نواحی شرقی و جنوب شرقی ایران زندگی می‌کنند. قالی‌بافی به عنوان یکی از مهم‌ترین تولیدات سنتی در میان برخی طوایف بلوچ، رایج بوده و توسط زنان صورت می‌گیرد. زنان قالیباف با الهام از محیط پیرامون و متناسب با شرایط اجتماعی و فرهنگی حاکم برجامعه ردپای حضور خود را در قالی‌ها برجای می‌گذارند. پژوهشگران اجتماعی عقیده دارند که هنرها همواره نشانه‌هایی از فرهنگ و سنت‌های تولیدکنندگان را به نمایش می‌گذارند که با مطالعه و تحلیل این نشانه‌ها می‌توان به اطلاعات زیادی در مورد جامعه دست یافت. مسئله اصلی پژوهش حاضر، ناشناخته بودن چگونگی حضور زنان در ساختار محتوایی و بصری قالی‌های تصویری بلوچی است. از این رو سوال اصلی پژوهش عبارت است از: بازتاب نقش زنان در ساختار بصری و محتوایی قالی‌های تصویری بلوچی چگونه است؟ هدف از پژوهش نیز شناسایی نقش زنان به عنوان پدیدآورندگان اصلی قالی‌های بلوچ در شکل‌گیری عناصر فنی، بصری و مضامین شکل‌گرفته در پیرامون قالی‌ها هست. بدین منظور، پژوهش با استفاده از داده‌های حاصل از منابع کتابخانه‌ای و مصاحبه‌های میدانی با 3 نفر از کارشناسان و خبرگان قالی بلوچ به شیوه توصیفی-تحلیلی به انجام رسید. به لحاظ نوع مواجهه با داده‌ها، پژوهش از نوع کیفی است و با تحلیل 22 نمونه از قالی‌های بلوچی که به شیوه نمونه‌گیری هدفمند انتخاب شدند به انجام رسید. نتایج نشان دادند، حضور زنان در ساختار محتوایی و بصری قالی‌های بلوچی، در سه حوزه مشخص قابل مطالعه و دسته‌بندی است. این سه حوزه عبارت هستند از، الف: نام‌گذاری قالی‌ها با اسامی زنانه ب: نام‌گذاری نقوش با اسامی زنانه ج: بازنمایی زنان در قالب نقوش تصویری زنانه در قالی‌ها.

analyzing women's role and position in baluchi carpets based on the theory of reflection

baluch are one of the ancient and well-known iranian ethnic groups، whose social structure is often tribal and familial. they live in the eastern and south-eastern regions of iran. carpets are one of the most important traditional products among some baluch tribes and is mostly woven by women. inspired by their environment and in accordance with the social and cultural conditions of the society، female carpet weavers leave an impact on the carpets. social researchers believe that art always shows signs of culture and traditions of the producers، and by studying and analyzing these signs، much information about the society can be obtained.the main concern of the current research is the uncertainty of women's portrayal in the thematic and visual structure of baluchi carpets. therefore، the main question of the research is: how does women's role reflect in the visual and thematic structure of baluchi carpets? the purpose of the research is to identify the role of women as the main creators of baluchi carpets، in forming technical and visual elements and themes revolving around the carpets. to achieve this، the research was carried out using data from library sources and field interviews with 3 baluch carpet experts under a descriptive and analytical method.regarding how the data was analyzed، the research is of a qualitative type and was carried out by analyzing 22 samples of baluchi carpets that were selected using a targeted sampling method. the results indicate that the role and presence of women in thematic and visual structures of baluchi carpets can be classified and studied in three distinct areas: a: naming the carpets by female names، b: naming patterns by female names، and c: representation of women in the form of female patterns in the carpets.