علیت بین شهرنشینی و شکاف درآمدی مناطق شهری و روستایی استان‌های ایران: علیت گرنجری پانلی مبتنی بر رویکرد بوت استراپ

از جمله پدیده های عصر حاضر، افزایش جمعیت شهری است که به دنبال خود برخی مزایا و معایبی را به همراه می آورد. سرعت این پدیده در کشورهای در حال توسعه به مراتب بیشتر از کشورهای توسعه یافته بوده است. در ایران نیز شهرنشینی با سرعت بالائی در حال افزایش است. در این تحقیق علیت بین شهرنشینی و اختلاف درآمدی مناطق شهری و روستایی استان های ایران (1397-1376) مورد بررسی قرار گرفته است. آزمون هم بستگی بین مقاطع نشان داد که بایستی از آزمون علیت گرنجری در شرایط هم بستگی بین مقاطع استفاده شود. با توجه به کارایی بالا در نمونه های کوچک و استفاده از فرا تحلیل ارائه شده فیشر (1932) ، از آزمون علیت ارائه شده توسط امیرمحمود و کوزه (2011) استفاده شد. نتایج به دست آمده نشان می دهد که در سطح 90 درصد اطمینان علیت از نرخ شهرنشینی به اختلاف درآمدی برای 9 استان (اردبیل، هرمزگان، گلستان، کردستان، سیستان و بلوچستان، سمنان، چهارمحال بختیاری، اصفهان و کهکیلویه و بویراحمد) برقرار است؛ اما علیت از اختلاف درآمدی به نرخ شهرنشینی فقط برای چهار استان (اردبیل، خراسان، بوشهر و هرمزگان) برقرار است. نتایج آزمون فرا تحلیل ارائه شده توسط فیشر (1932) نیز نشان دهنده عدم برقراری علیت در هر دو سمت است. عدم معنی داری علیت از نرخ شهرنشینی به نابرابری درآمدی نشان از آن دارد که افزایش بعد شهری نمی تواند توجیه کننده تفاوت بالای درآمدی بین مناطق شهری و روستایی در استان های ایران باشد. عدم علیت از تفاوت درآمدی به رشد شهرنشینی نشان از آن دارد که علت گسترش شهرنشینی را در عللی فراتر از تفاوت درآمدی جستجو کرد و تفاوت سطح امکانات در ابعاد مختلف و سایر مولفه های اقتصادی می تواند علل مهاجرت از مناطق شهری به روستایی باشد.

causality between urbanization and urban-rural income gap in iranian provinces: granger causality causality based on bootstrap approach

one of the phenomena of the present age is the increase of urban population, which brings with it some advantages and disadvantages. the phenomenon has been much faster in developing countries than in developed ones.the expansion of urbanization in iran is also happening at a high rate.in this research, we investigate the causality between urbanization and urban-rural income gap in iran's provinces (1996-2019). according to the cross-sectional correlation test, it was necessary to use granger causality test in terms of inter-sectional relationship condition. due to the high efficiency in small samples and the use of fisher's (1932) meta-analysis, the causality test presented by emirmahmutoglu kose (2011) was used. the results show that at 90% level, the causality of the urbanization rate to the urban-rural income gap is established for nine provinces (ardebil, isfahan, kohgiluyeh and boyer-ahmad, semnan, golestan, hormozgan, kordestan, sistan and baluchestan, chaharmahal and bakhtiari), but the causality of income disparity urbanization rates are only available for four provinces (ardebil, khorasan, bushehr and hormozgan). the results of the meta-analysis made by fischer (1932) also indicate non-causality in both directions. no significance of causality from urbanization to urban-rural income gap indicates that the urbanization can not justify the high urban-rural income gap in the provinces of iran. no significance of causality from urban-rural income gap to urbanization indicates that the reason for the expansion of urbanization indicates that reason for the expansion of urbanization goes beyond the urban-rural income gap, and the difference in the level of facilities in different dimensions and other economic components can be the reasons for migration from urban to rural areas.