تاثیر مبانی هستی شناختی ملاصدرا بر تحلیل و شناخت او دربارۀ رابطۀ میان عمل، ملکات و معرفت

حکمت ‌متعالیه مبانی هستی‌شناختی خاصی دارد که درتمامی مسائل حکمت ‌متعالیه به‌عنوان سنگ بنا جریان دارد. ازجمله این مسائل رابطۀ میان عمل، ملکات ومعرفت است که مطابق دیدگاه ملاصدرا رابطۀ طرفینی و سه‌گانه دارند. اعمال وملکات درقوس صعود شان اعدادی ومقدمه‌ای و درقوس نزول شان وجودی و ثمره وظهور برای معرفت دارند. پژوهش حاضر درصدد پاسخ به این مساله است که مبانی هستی‌شناختی صدرالمتالّهین چه تاثیری برتحلیل وشناخت او درباب رابطه عمل، ملکات و معرفت دارد؟ هدف این تحقیق کشف تاثیر مبانی صدرا درفرآیند شکل‌گیری رابطۀ عمل، ملکات و معرفت است که با روش توصیفی-تحلیلی دنبال می‏شود. نگاه صدرا به این رابطه، گسسته ازمبانی هستی‌‌شناختی وی نیست. مطابق نظریۀ اصالت وجود، تکامل علمی شخص توسط تکرار اعمال و رسوخ ملکات صورت گرفته و وجود عالم دچار دگرگونی وتحول می‌گردد واستکمال وجودی می‌یابد. باپذیرش اصل تشکیک دروجود، مراتب مختلفی برای علم که امری وجودی است، اثبات می‌شود و هرانسانی به میزان تکرار عمل خود وکسب ملکات گوناگون، بهرۀ متفاوتی از علم ومعرفت دارد. از این رو هرچه سعۀ وجودی بیشتر باشد، میزان بهره‌وری ازعلم نیز بیشتر است. مطابق وحدت شخصی وجود، انسان درمی‌یابد که او وتمامی ممکنات هیچ گونه وجودذاتی ندارند و فقط به اعتبار ارتباط باپروردگار واتصال به عقل فعال، یک نحوه وجود رابطی خواهد داشت. باحرکت جوهری، ذات نفس، به وسیلۀ علم و عمل مراتب وجودی ناقص را با صیرورت وجودی طی نموده و به مدارج کامل‌تر می‌رسد. یعنی نفس، به ‌واسطۀ حرکت جوهری اشتدادی-‌استکمالی خود، باحقایق عقلی وملکوتی هم‌سنخ می‌گردد. براساس مبنای امکان فقری، انسان با انجام اعمال، به واقعیت فقر، عجز و نقصان امکانی خود در مقابل غنای مطلق پروردگار اقرار می‌کند.

ontological foundations of sadr al-mutalahin regarding the relationship between action, properties and knowledge

transcendental theosophy has special ontological foundations that were not considered by thinkers before mulla sadra as the foundation of a philosophical trend. the foundation of sadra's philosophical thought is based on different and new principles that sadrul matalhin was the creator of. these principles are the cornerstones of all matters of transcendental theosophy. among these issues is the relationship between action, properties, and knowledge, which, according to mulla sadra, have a bilateral and tripartite relationship. actions and properties in the ascending arc have a preparatory and preliminary status and in the descending arc they have an existential status and fruition and emergence for knowledge. the current research attempts to answer the question, whether sadra’s ontological foundations have an effect on his analysis and understanding of the relationship between action, property and knowledge? the purpose of this research is to discover the influence of sadra`s principles in the process of forming the relationship between action, property and knowledge, which is followed by descriptive-analytical method. it seems that sadra's view of this relationship is not separate from his ontological foundations. the principle of primacy of existence, and its gradation, personal unity of existence, substantial change and movement and the intrinsic poorness and contingency and relational existence of possibilities are the most important foundations that affect the mentioned relationship. therefore, after briefly explaining the concept of each of these bases, an attempt has been made to provide an analysis of the relationship between action, property, and knowledge in accordance with the principles of sadra's ontology .