تاثیر متغیرهای مالی و اقتصادی بر سیستم هشدار ریسک سیستمیک در بازار مالی ایران

بحران‌های مالی در اقتصاد ایران و بازارهای مالی آن همانند بسیاری از اقتصادهای در حال توسعه گرچه بر حسب شدت اندازه و دوره پایداری متفاوت بوده اما نقش متغیرهای مالی و اقتصادی بر بحران‌های مالی از طریق ناپایداری در شاخص های اقتصادی و اختلالات بازار ارز تقریبا مشابه بوده است. هدف مقاله حاضر بررسی تاثیر متغیرهای کلان اقتصادی و مالی از قبیل نرخ ارز، نرخ تورم و نرخ بهره در سیستم هشدار اولیه ریسک سیستمیک در بازار مالی ایران است. در این مطالعه از یک رویکرد مدل چندکی متغیر در زمان (tvp qvar) در بازه زمانی 1390 1401 استفاده شد. به منظور مدلسازی ریسک سیستمیک از روش ارزش در معرض خطر شرطی استفاده گردید. در مدل طراحی شده به بررسی ارتباط بین شاخص ریسک سیستمیک مالی، تغییرات نرخ ارز، نرخ بهره و نرخ تورم به عنوان مهمترین متغیرهای اثر گذار بر ریسک سیستمیک پرداخته شد. نتایج بدست آمده از مدل برآورد شده بیانگر این بود که متغیرهای نرخ ارز، نرخ تورم و نرخ بهره به ترتیب بالاترین اثرگذاری بر ریسک سیستمیک در بازار مالی کشور داشته است.

the effect of financial and economic variables on the systemic risk warning system in iran’s financial market

financial crises in iran's economy and its financial markets, like many developing economies, although they differ in terms of intensity, size and period of stability, but the role of financial and economic variables on financial crises through instability in economic indicators and currency market disturbances. it was almost the same. the purpose of this paper is to investigate the impact of macroeconomic and financial variables such as exchange rate, inflation rate and interest rate in the early warning system of systemic risk in the financial market of iran. in this study, a time varying quantitative model approach (tvp qvar) was used in the period of 2001 2022. in order to model systemic risk, conditional value at risk method was used. in the designed model, the relationship between financial systemic risk index, changes in exchange rate, interest rate and inflation rate was investigated as the most important variables affecting systemic risk. the results obtained from the estimated model indicated that the variables of exchange rate, inflation rate and interest rate respectively had the highest effect on the systemic risk in the country's financial market.