چالش‌های نظام بهداشتی حکومت مشروطه در مقابله با بیماری‌های همه‌گیر (1910 تا 1912 م/1328 تا 1330 ه‍.ق)

شیوع بیماری‌های واگیر همواره رخداد مهمی در تاریخ جوامع بشری بوده و تاثیرات عمیقی بر ساختارهای اجتماعی، اقتصادی و سیاسی داشته است. هم‌زمانی شیوع وبا و طاعون در ایران بین سال‌های 1910 تا 1912 م/1328 تا 1330 ه‍.ق دوره‌ای بحرانی را در تاریخ این کشور رقم زد که نیازمند بررسی دقیق است. این پژوهش به‌منظور بررسی ابعاد مختلف شیوع هم‌زمان وبا و طاعون همچون علل، گسترۀ جغرافیایی، تاثیرات اجتماعی‌‌‌اقتصادی و واکنش‌ نهادهای حکومتی و جامعه به این بحران در ایران این سال‌ها است و هدف از انجام آن رسیدن به پاسخی برای این پرسش می‌باشد: انتشار بیماری وبا و طاعون در مناطق مختلف ایران از چه الگوهایی پیروی می‌کرد؟ و همچنین چرا شبکۀ بهداشت کشور از پیشگیری در انتشار بیماری ناتوان بود؟. در انجام این پژوهش از روش تاریخی و تحلیل اسناد آرشیوی و منابع ثانویه استفاده و از چهارچوب‌های نظری پزشکی اجتماعی، تاریخی و جغرافیایی برای تحلیل داده‌ها بهره گرفته ‌شده است. بنا بر یافته‌های پژوهش، وبا از طریق روسیه وارد ایران شده و در شهرهای پرجمعیت و مناطقی با وضعیت بهداشتی نامناسب گسترش یافته است. هم‌زمانی این بیماری با شیوع طاعون، بحران را تشدید کرده و به افزایش چشمگیر مرگ‌ومیر و اختلال در فعالیت‌های اقتصادی و اجتماعی منجر شده است. واکنش‌ دولت در مقابله با این بحران، ناکافی و با تاخیر بوده و جامعه نیز با ترس و اضطراب فراوان به این وضعیت پاسخ داده است. این پژوهش با ارائۀ تصویری جامع از شیوع هم‌زمان وبا و طاعون در ایران در سال‌های 1910 تا 1912 م، به درک بهتر تاریخ پزشکی و اجتماعی ایران در دورۀ قاجار کمک می‌کند.

challenges faced by the health system of the constitutional government in dealing with epidemics (1910-1912/1328-1330 ah)

the spread of infectious diseases has always been an important event in the history of human societies and has had profound effects on social, economic, and political structures. the simultaneous outbreak of cholera and plague in iran in 1910-1912 (1328-1330 ah) marked a critical period in the history of this country that requires careful examination. this study examines various aspects of the simultaneous outbreak of cholera and plague, such as the causes, geographical extent, socio-economic impacts, and the response of government institutions and society to this crisis in iran during these years. the aim of this study is to find an answer to the following question: what patterns did the spread of cholera and plague follow in different regions of iran? and also why was the country's health network unable to prevent the spread of the disease? in conducting this research, the historical method and analysis of archival documents and secondary sources were used, and theoretical frameworks of social, historical and geographical medicine were used to analyze the data. according to the research findings, cholera entered iran through russia and spread in densely populated cities and areas with poor health conditions. the coincidence of this disease with the outbreak of plague has intensified the crisis and led to a significant increase in mortality and disruption in economic and social activities. the government's response to this crisis was inadequate and delayed, and the society responded to this situation with great fear and anxiety. providing a comprehensive picture of the simultaneous outbreak of cholera and plague in iran from 1910 to 1912, this research contributes to a better understanding of the medical and social history of iran during the qajar period.