مروری بر گیاهان دارویی مورداستفاده در درمان پوکی استخوان در طب ایرانی

پوکی استخوان یک اختلال شایع اسکلتی است که با کاهش تراکم استخوان و افزایش خطر شکستگی مشخص می‌شود. درمان‌های معمول این بیماری شامل اصلاح سبک زندگی، مصرف دارو و مکمل‌های کلسیم و ویتامین دی است. بااین‌حال، توجه زیادی به درمان‌های جایگزین، به‌ویژه درمان‌های گیاهی معطوف شده است، زیرا این درمان‌ها به‌دلیل داشتن اجزای زیست‌فعال چندوجهی، ایمن‌تر و مفیدتر شناخته می‌شوند. این مطالعه به بررسی گیاهان دارویی مختلف و ظرفیت آنها در مدیریت پوکی استخوان می‌پردازد و کاربردهای آنها در طب سنتی و پذیرش فزایندۀ آنها در شیوه‌های پزشکی معاصر را برجسته می‌کند.منابع طب سنتی شامل تحفه ‌المومنین، القانون فی الطب، مخزن ‌الادویه، اکسیر اعظم، ذخیرۀ خوارزمشاهی، طب اکبری و پایگاه‌های معتبر علمی مانندpubmed, scopus و google scholar با کلیدواژه‌هایی چون تولید سودا، پوکی استخوان، شکستگی استخوان، تقویت استخوان/تاندون و ترکیبات گیاهی موثر بر پوکی استخوان بررسی شد. همچنین، نام علمی و مکانیسم اثر این ترکیبات با منابع علمی مدرن تطبیق داده شد و شواهد اثربخشی آنها تجزیه و تحلیل گردید.در این پژوهش گیاهان دارویی مانند سنجد، اقاقیا، کنجد، گشنیز، زردچوبه، کلم قمری، سیاه‌دانه، زنجبیل، زیتون، سداب، شبدر قرمز و خرما به‌عنوان گیاهان موثر درمانی بر روی پوکی استخوان شناسایی شده‌اند. ترکیبات فعال موجود در این گیاهان با تحریک سلول‌های بنیادی استئوبلاست مزانشیمی و افزایش بیان پروتئین‌های مرتبط با ساخت استخوان، جذب کلسیم و مواد معدنی را بهبود می‌بخشند. این یافته‌ها حاکی از ظرفیت استفادۀ گیاهان دارویی به‌عنوان درمان مکمل یا جایگزین در بهبود و ترمیم پوکی استخوان است.نتایج این مطالعه نشان می‌دهد که گیاهان دارویی می‌توانند به‌عنوان یک استراتژی موثر در مدیریت پوکی استخوان و بهبود سلامت استخوان‌ها در نظر گرفته شوند که به تحقیقات بیشتر برای تایید و توسعۀ این درمان‌ها نیاز است.

a review of medicinal plants used for treatment of osteoporosis in persian medicine

osteoporosis is a skeletal disorder characterized by reduced bone density and an increased risk of fractures. conventional treatments for this condition include lifestyle modification, medications, and calcium and vitamin d supplementation. however, considerable attention has been directed toward alternative therapies, especially herbal treatments, as they are recognized to be safer and more beneficial due to their multifunctional bioactive components. this study highlights various medicinal plants and their potential in managing osteoporosis, their applications in traditional medicine, and their growing acceptance in contemporary medical practices.traditional medicine resources, including tuhfat ul-momineen, al-qanun fi al-tibb, makhzan al-adwiya, exir–i azam, zakhireye khwarazmshahi and tibb-i akbari and reputable scientific databases such as scopus, pubmed and google scholar, were reviewed with keywords such as sowda (black bile) production, osteoporosis, bone fracture, bone/tendon strengthening, and effective herbal compounds (phytochemicals) on osteoporosis. additionally, the scientific names and mechanisms of action of these compounds were matched with modern scientific sources, and evidence of their efficacy was analyzed.in this study, medicinal plants such as elderberry, acacia, sesame, coriander, turmeric, moong dal, black seed, ginger, olive, sodab, red clover and dates were identified as having a therapeutic effect on osteoporosis. the active compounds in these plants stimulate mesenchymal stem osteoblasts and increase the expression of proteins related to bone formation, improving calcium and mineral absorption. these findings suggest the potential use of medicinal plants as complementary or alternative treatments for enhancing and repairing osteoporosis.the results of this study indicate that the use of medicinal plants can be considered as an effective strategy in managing osteoporosis and improving bone health, which requires further research to confirm and develop treatments.