تاملی در باب اخلاق پزشکی در تمدن اسلام و ایران (بخش دوم: انتقال طب و اخلاق از دوران باستان به تمدن اسلامی)

اخلاق پزشکی میراثی ماندگار و ریشه ‏‌دار و بن مایه‌‏های آن برخوردار از تمامی معارف بشری و تعالیم انبیاء الهی و سیرۀ حکیمان و طبیبان، در قدمتی به درازای طول تاریخ بشری است. هدف مطالعه، پردازش تطوّرات تاریخی اخلاق پزشکی و برگرفتن درس‌های آموزنده از آنها است. این مطالعه مروری و با مراجعه به گزیده‌ای از نوشته‌‏جات معتبر و مرتبط انجام شد. تحلیل یافته‏‌ها، برقراری انسجام و هماهنگی بین آنها، استنباط مفاهیم اخلاقی و شفاف‌سازی موارد ابهام، با رویکرد تاریخ‌نگاری تحلیلی انجام شده است. محدودیت شدید منابع از مولفه‌های تاثیرگذار بر هر نوع مطالعه در تاریخ طب باستان است. در موضوع مطالعه، دو دورۀ زمانی «باستان تا قبل از ظهور زرتشت و نگاشت اوستا» و «ظهور و افول ساسانیان تا ظهور اسلام» بررسی شده است. در عمل یافته‏‌ها و شواهد موردنظر از دوران باستان تا دورۀ تاسیس دانشگاه جندی‏‌شاپور، شامل دوران فعالیت این نهاد بزرگ تمدنی تا دورۀ قبل از ظهور اسلام، مرور و نکات برجستۀ مرتبط با ارزش‌ها و تحولات اخلاقی، احصا و به‌ترتیب دوره‌های تاریخی تنظیم و ارائه شده است. اخلاق در قلب حرفۀ مقدس طب و همزاد و همراه آن، دانشی دیرین و کهن، در طول زمان ساری و جاری و به‌منزلۀ روح در کالبد زمان، همواره حیات‌بخش و تا امروز هم‏چنان زنده و پویا و نقش‏‌آفرین است.

lessons from medical ethics in islam and iran civilization (second part: transfer of medicine and ethics from ancient times to islamic civilization)

medical ethics is a long-lasting and deep-rooted heritage, and its foundations have all human knowledge and the teachings of divine prophets and the lives of sages and physicians, dating back as far as human history. the purpose of the study is to process the historical developments of medical ethics and to take instructive lessons from them. this review study was conducted by referring to a selection of valid and relevant articles. analyzing the findings, establishing coherence and coordination between them, inferring ethical concepts and clarifying ambiguous cases, has been done with an analytical historiography approach. the severe limitation of resources is one of the factors affecting any type of study in the history of ancient medicine. in the subject of the study, two time periods ancient times before the appearance of zoroaster and writing the avesta; and the rise and fall of the sassanids until the rise of islam, has been reviewed. in practice, the desired findings and evidence from the ancient times to the founding period of jundishapour university, including the activity period of this great civilizational institution to the period before the advent of islam, were reviewed; and highlights related to moral values and developments, were gathered and, based on the historical periods are presented. ethics is at the heart of the holy profession of medicine and its cognate and companion, as an ancient knowledge, throughout time and current and as a soul in the body of time, it is always life-giving and still alive and dynamic and playing a role.