دردهای مقعد در طب ایرانی بر اساس کتاب اکسیر اعظم و قیاسی اجمالی با یافته ‌های طب نوین

دردهای ناحیۀ مقعد از شکایات شایع بالینی هستند که می‏ توانند بنا به علل متعددی ایجاد شوند. در طب ایرانی به‌طور مفصّل به بیماری‏ های مقعدی پرداخته شده است و هدف از این مطالعه، آشنایی با دیدگاه طب ایرانی در مقولۀ دردهای مقعد به‌منظور دستیابی به درمان‏ های جدید، کم‌عارضه و موثر است. بر همین اساس، موضوع با مروری بر کتاب اکسیر اعظم که از مهم‌ترین منابع معالجات در طب ایرانی است، همچنین با جست‌وجو در پایگاه ‏های اطلاعات الکترونیک مانند google scholar, sid  pubmed, مورد مطالعه قرار گرفت. براساس دیدگاه اکسیر اعظم، دردهای مقعد گاه به‌دلیل عوامل موجود در مقعد و اطراف آن، مانند بواسیر و شقاق و گاه به‌دلیل علل خارج از مقعد مانند ریح البواسیر و زخم روده ایجاد می ‏شوند. همچنین می ‏توان عوامل ایجاد دردهای مقعدی را به دو دسته عوامل فیزیکی مانند ایجاد شقاق در مقعد و عوامل شیمیایی مانند عبور مدفوع حاوی مواد سوزاننده از مقعد تقسیم کرد. دسته‌بندی دردهای مقعدی و اشارۀ دقیق به علل ایجاد دردهای مقعدی و مشابهت با یافته ‏های طب نوین در کنار درمان‏ های دارویی آسان، کم‌عارضه و متنوع که در منابع طب ایرانی مانند کتاب اکسیر اعظم آمده است، امید دستیابی به روش ‏های درمانی جدید را در پی خواهد داشت.

anal pain in persian medicine based on the book exir-e azam and a brief comparison with findings of modern medicine

anal pain is as a common clinical complaint, which occurs due to various causes. in persian medicine (pm), anal disorders have been explained in detail. the aim of this study is to investigate the viewpoint of pm regarding anal pain in order to achieve new, less complicated and effective treatments for this condition. accordingly, one of the most important sources of treatments in pm, the book exir-e azam, was reviewed. electronic databases such as google scholar, pubmed and sid were also searched. according to pm, anal pain is sometimes caused by factors in the anus and preanal region, such as hemorrhoid and fissure. sometimes, it occurs due to causes outside the anus such as “rih al-bavasir”- a referred pain from the kidneys, and also intestinal ulcers. moreover, causes of anal pain can be divided into two categories: physical factors such as fissures, and chemical agents such as passing feces containing burning substances through the anus. as a conclusion, categorizing types and causes of anal pain and based on the similarities with findings of modern medicine, along with easy, less complicated and diverse medicinal treatments that are found in pm sources such as exir-e azam, promise finding potential new treatments.