چگونگی و چرایی شیوع بیماری‌های همه‌گیر در یزد در عصر قاجار و پیامدهای آن

شیوع بیماری‌های همه‏ گیر در یزد قدمتی دیرینه دارد. رویکرد این پژوهش به این بیماری ‏ها، مبتنی بر گزارش آن در یزد، براساس منابع عمومی و محلی عصر قاجار است. شیوع بیماری‏ های همه‏ گیر در یزد، که تاثیر مستقیم بر زندگی اجتماعی و اقتصادی به‌خصوص طبقات فرودست جامعه داشته، بیشتر به‌دلیل اوضاع اسفناک اقتصادی، اجتماعی و بهداشتی جامعه بوده است. این پژوهش می‌کوشد تا به پرسش‌های ذیل پاسخ گوید: در بازۀ زمانی موردپژوهش، چه عواملی در شیوع بیماری‌های همه‏ گیر در یزد تاًثیرگذار بوده‌اند؟ شیوع بیماری‌های همه‏ گیر در یزد چه تبعاتی در حوزه‌های اجتماعی و اقتصادی به‌همراه داشته است؟. این پژوهش به شیوۀ توصیفی‌‌تحلیلی و بر پایۀ مطالعۀ کتابخانه‏ ای با مراجعه به منابع دست‌اول درصدد است تا با بررسی گزارش این منابع در زمینۀ شیوع بیماری‏ های همه ‏گیر، به چگونگی و چرایی شیوع این بیماری‏ ها در یزد در این دوره توجه کند. یافته‏ ها نشان می‏ دهد که در دورۀ قاجار، شیوع بیماری‏ های همه‏ گیر در یزد ارتباط مستقیمی با وضعیت سیاسی و اقتصادی و اجتماعی عصر خود داشته است. از این رو هر زمان اوضاع سیاسی داخلی و خارجی رو به تنش می‏رفت، بر تنگنای اقتصادی و اجتماعی مردم افزوده می‌شد و زمانی که این تنگناها با رعایت‌نشدن بهداشت همراه می ‏شدند بر شیوع و تشدید بیماری‌های همه ‏گیر می‏ افزودند. بررسی‌ها نشان می ‏دهد که بیماری‏ های همه‏ گیر در دورۀ قاجار در یزد، دوره‌ای متمادی داشته که در اکثر مواقع بر اثر قحطی‌‏ها و خشک‌سالی‌ها شیوع می‏ یافته و همه طبقات جامعه را درگیر خود ‏می‏ کرده است.

the mechanisms and reasons behind the spread of epidemics in yazd during the qajar eraand their consequences

the outbreak of epidemic diseases in yazd has a long history. the approach of this research to these diseases is founded on reports from yazd, utilizing public and local sources from the qajar era. the outbreak of epidemic diseases in yazd, which had a direct impact on the social and economic life, especially the lower classes of the society, was mostly due to the poor economic, social, and health conditions. this research aims to answer the following questions: in the time frame of the current study, what factors have been influential in the spread of epidemic diseases in yazd? what consequences has the outbreak of epidemic diseases had in yazd in the social and economic domains? this study employs a descriptive-analytical methodology and relies on a library-based investigation that references both first and second-hand sources. ts objective is to understand the mechanisms and reasons behind the spread of these diseases in yazd by analyzing the reports from these sources regarding the emergence of epidemic diseases. the findings show that during the qajar period, the outbreak of epidemics in yazd had a direct relationship with the political, economic, and social situation of that era. therefore, whenever the domestic and foreign political situation became tense, the economic and social hardship of the people increased. on the other hand, the economic and social poverty and hardship when it was accompanied by a lack of health awareness, especially in the field of modern health and increased the spread and exacerbation of epidemic diseases. investigations show that there were many epidemics during the qajar period in yazd, which caused many human and financial losses. in most cases, these diseases are spread due to famines and droughts, which have affected all classes of yazd society.