تاثیرپذیری سلامت زنان روستایی ایران از اندیشۀ جهانی حمایت از سلامت زنان (1320 تا 1357 ه‍.ش)

اندیشۀ حمایت از سلامت زنان ایرانی برای نخستین بار از دورۀ قاجار و توسط روشنفکران و حامیان زنان در ایران رسوخ کرد. این امر در دورۀ پهلوی اول در جریان سیاست حاکمیت، مبنی بر دستیابی به اهداف توسعۀ کشور و نقش زنان به‌عنوان حامیان سلامت جمعی به‌صورت محدود موردتوجه قرار گرفت. در دورۀ پهلوی دوم، گسترش جهانی اندیشۀ حمایت از حقوق زنان به کمک جریان حمایت از سلامت زنان ایرانی آمد. دولت پهلوی دوم، حداقل از برنامۀ عمرانی سوم (دهۀ 30 ه‍.ش)، سیاست‏گذاری تخصصی در زمینۀ ‌سلامت زنان ایرانی به‌ویژه زنان روستایی را در دستور کار قرار داد. در تحقیق پیش‌رو روند جهانی سیاست حمایت از سلامت زنان و تاثیر آن بر سیاست‌گذاری سلامت زنان روستایی در دورۀ پهلوی دوم (با تاکید بر دو دهۀ پایانی) بررسی می‌شود. این مقاله با استفاده از منابع کتابخانه‌ای و با تاکید بر اسناد حکومتی به‌جای‌مانده در تلاش است تا با شیوۀ توصیفی‌-تحلیلی به این پرسش پاسخ دهد که چگونه اندیشۀ جهانی حمایت از سلامت زنان در نگاه حاکمیت پهلوی دوم راه یافته است؟ همچنین این موضوع چگونه در سیاست‌گذاری حوزۀ سلامت زنان روستایی در ایران منعکس شده و چه تاثیری بر سطح سلامت زنان روستایی داشته است؟ یافته‌ها نشان می‌دهد که گرچه دولت پهلوی دوم از آغاز رسمیت‌یافتن جریان‌های جهانیِ حمایت از زنان در دهۀ 20 ه‍.ش با اندیشۀ حمایت از سلامت زنان آشنا شده و آن را به رسمیت شناخته، اما روند جدّی اجرایی‌سازی این سیاست‌ها به‌ویژه برای زنان روستایی با چند دهه تاخیر از حدود سال‌های 1340 ه‍.ش آغاز شده است. نتایج این پژوهش نشان می‌دهد با وجود این‌که دولت پهلوی دوم به‌ویژه در طی برنامه‌های عمرانی چهارم و پنجم به سلامت زنان روستایی توجه داشته، اما زنان روستایی نتوانسته‌اند به حد نیاز از تغییرات حوزۀ سلامت منتفع شوند.

the influence of the global idea of supporting women's health on the health of rural women in iran (1941-1979 ad)

the idea of supporting iranian women’s health was first introduced to iran by intellectuals and women’s advocates during the qajar era. during the first pahlavi era, the government paid attention to women’s health, albeit to a limited extent. the reason for this attention was the role of women as collective health supporters to achieve the country’s development goals. during the second pahlavi era, the global spread of the idea of supporting women’s rights came to the aid of the issue of protecting the health of iranian women. the second pahlavi government, at least from the third development program, implemented specialized policies in the field of iranian women’s health, especially rural women. in the following study, the global trend of supporting women’s health and its impact on policymaking for rural women’s health during the second pahlavi era will be examined, with an emphasis on the last two decades. using library resources and emphasizing the upstream documents remaining from this period, this article attempts to answer the question in a descriptive-analytical manner: how was the global idea of supporting women’s health reflected in the policy of the second pahlavi? how is this issue reflected in the policy making of rural women’s health in iran and how has it affected the health of rural women?. the findings of this research showed that although the second pahlavi government had become familiar with the idea of protecting women’s health since 1940 ad, but the serious process of implementing these policies, especially for rural women, initiated with a few decades of delay since around 1960 ad. although the second pahlavi government paid attention to the health of rural women, especially during the fourth and fifth development program, rural women did not benefit from the changes in the health field as much as needed.