تحلیل اثر‌پذیری ثبات نظام بانکی از متغیرهای نهادی؛ شواهدی از اقتصاد ایران، رویکرد gmm-sys

  هدف این مطالعه، بررسی تاثیر شاخص‌های مختلف کیفیت نهادی، همراه با سایر متغیرها ی درون‌بانکی، بر ثبات نظام بانکی ایران است. نمونۀ آماری پژوهش شامل داده‌های تلفیقی 18 بانک فعال در صنعت بانک‌داری ایران طی دورۀ زمانی 1387 تا 1401ه‍.ش. می‌باشد. برای برآورد داده‌ها از الگوی گشتاورهای تعمیم‌یافتۀ سیستمی (sys-gmm) استفاده‌شده است. به‌منظور تبیین اثرات متغیرها ی مختلف بر ثبات بخش بانکی، سه مدل مجزا در این مطالعه به‌کار گرفته‌شده است. در مدل اول، اثر شاخص‌های نهادی بر ثبات بانکی بررسی شده است. نتایج نشان می‌دهد که حاکمیت قانون رابطۀ مثبت و معناداری با شاخص ثبات نظام بانکی دارد؛ درحالی‌که شاخص‌های فساد و نااطمینانی در سیاست‌های اقتصادی تاثیر منفی و معناداری بر ثبات بانکی داشته‌اند. در مدل دوم، ریسک‌های بانکی مورد توجه قرار گرفته‌اند. متغیرها ی نمایانگر ریسک‌های بانکی، ازجمله ریسک نقدینگی و اعتباری، به‌طور معناداری موجب کاهش ثبات بانکی شده‌اند. هم‌چنین، تاثیر متفاوت اندازه بانک در مدل‌های مختلف نشان‌دهندۀ تاثیرپذیری این متغیر از شاخص‌های نهادی است؛ به‌طوری‌‌که بهبود کیفیت نهادی می‌تواند رابطۀ مثبت بین اندازۀ بانک و ثبات بانکی را توجیه‌پذیر کند. در مدل سوم، اثر متغیرها ی کلان اقتصادی بر ثبات بانکی ارزیابی شده است. نتایج حاکی از آن است که تغییرات قیمت نفت رابطۀ مثبت و معناداری با ثبات بانکی دارد. یافته‌های این مطالعه نشان می‌دهد که بهبود کیفیت نهادها در کشور می‌تواند منجر به رشد و نوآوری مالی، کاهش هزینه‌های تخصیص اعتبارات، افزایش ثبات بانکی، تسهیل رشد اقتصادی و کاهش ریسک سیستماتیک در نظام بانکی شود؛ بنابراین، توصیه می‌شود سیاست‌گذاران اقداماتی در جهت تقویت نهادهای ضد فساد، افزایش شفافیت در نظام مالی و اداری، ارتقای استقلال بانک مرکزی به‌عنوان نهاد ناظر بانکی و پیاده‌سازی استانداردهای بین‌المللی انجام دهند. 

analyzing the impact of institutional variables on banking system stability; evidence from the iranian economy, gmm-sys approach

the objective of this study is to examine the impact of various institutional quality indicators, along with other intra-bank variables, on the stability of iran’s banking system. the statistical sample comprises panel data from 18 banks operating in the iranian banking industry over the period 2008 to 2022. the system generalized method of moments (sys-gmm) was employed to estimate the models. to analyze the effects of different variables on banking sector stability, three separate models were developed. in the first model, the impact of institutional indicators on banking stability is assessed. the results indicate that the rule of law has a positive and significant association with the banking system stability index, whereas corruption and economic policy uncertainty exert a negative and significant influence. the second model focuses on banking risks. variables reflecting banking risks including liquidity and credit risk have significantly reduced banking stability. moreover, the varying effect of bank size across models suggests its sensitivity to institutional indicators. in this regard, improved institutional quality can help explain the positive relationship between bank size and banking stability. in the third model, the influence of macroeconomic variables on banking stability is evaluated. the results demonstrate that fluctuations in oil prices are positively and significantly correlated with banking stability. the findings of this study suggest that enhancing institutional quality in iran can promote financial growth and innovation, reduce credit allocation costs, boost banking stability, facilitate economic growth, and mitigate systemic risks within the banking sector. therefore, it is recommended that policymakers take concrete steps to strengthen anti-corruption institutions, improve transparency in financial and administrative systems, and increase the independence of the central bank as the supervisory authority for the banking system.