نقش بخش نامولد اقتصاد و بحران ارزی در ایجاد تورم

تورم در چند دهۀ اخیر به یکی از موضوعات مهم در اقتصاد ایران تبدیل شده و این پرسش مطرح می ‌شود که چه عاملی موجب تداوم در بالا بودن قیمت‌ ها شده است. پژوهش حاضر با نگاهی متفاوت به عوامل تشکیل‌دهندۀ تورم، موضوع بخش نامولد اقتصاد و بحران ارزی و اثرگذاری آن‌ ها بر تورم در دورۀ 1401-1370 را مورد بررسی قرار داده است. در این‌راستا، از روش اقتصادسنجی pca برای ترکیب متغیرها، فیلتر هودریک پرسکات برای شناسایی بحران ارزی و روش ardl برای برآورد مدل ‌های پژوهش استفاده شده است. با توجه به نتایج، سهم اقتصاد زیرزمینی از تولید ناخالص داخلی دارای اثر مثبت بر تورم بوده و  با افزایش 1% آن، تورم 0.25 واحد افزایش پیدا می‌ کند؛ هم‌چنین افزایش یک واحدی سفته‌بازی منجر به رشد 14% تورم می‌گردد. متغیر مربوط به بحران ارزی دارای بیشترین اثر نسبت به دیگر متغیرها بوده و ضریب 17.63 آن اثبات می‌ کند وجود بحران ارزی در یک‌سال، موجب رشد بیش از 17 واحد تورم در ایران می‌گردد. نقدینگی نیز ازطرفی موجب افزایش قیمت دارایی شده و از طرفی دیگر، رشد آن رشد تورم را درپی دارد؛ لذا این نتیجه مطابق با نظر کسانی است که ادعا می‌ کنند تورم یک پدیدۀ پولی است. از آنجا که عاملین بخش نامولد و بحران ارزی در ایران، بیشترین نقش در ایجاد تورم دارند؛ پیشنهاد می‌ شود، مدیران کشور جهت کاهش تورم با ارائه بسته‌های سیاستی فعالیت‌ های غیررسمی را محدود کرده و از ایجاد بحران ارزی جلوگیری کنند.

the role of the unproductive sector of the economy and currency crisis in causing inflation

in recent decades, inflation has become one of the most important issues in iran’s economy, and the question arises as to what factor has caused prices to continue to be high. the current research has examined the issue of the unproductive sector of the economy and the currency crisis and their effect on inflation in the period of 1991-2022. in this regard, the pca econometric method has been used to combine the variables, the hodrick-prescott filter to identify the currency crisis, and the ardl method to estimate the research models. according to the results; the share of the underground economy in the gdp has a positive effect on inflation, and with an increase of one percent, inflation increases by 0.25 units. also, the coefficient related to the variable of speculation is estimated to be large and more than 14 therefore, speculation is one of the key factors in creating inflation in iran. the currency crisis variable has the greatest effect compared to other variables and its coefficient of 17.63 proves that it is one of the most effective factors of inflation in iran. liquidity, on the one hand, causes an increase in asset prices, and on the other hand, its growth leads to the growth of inflation, so this result is in accordance with the opinion of those who claim that inflation is a monetary phenomenon. since the agents of the unproductive sector and the currency crisis in iran have the biggest role in creating inflation, it is suggested that the country’s managers limit informal activities and prevent the creation of a currency crisis by presenting policy packages to reduce inflation.