مناظرات شمشیر و قلم؛ خوانشی از مسایل اقتصادی_اجتماعی در عصر ایلخانی؛ بر اساس رساله شمشیر و قلم وصاف شیرازی

هدف مقاله حاضر واکاوی مسایل اقتصادی -اجتماعی از خلال متون ادب سیاسی است. رساله تیغ وقلم، نادره اثری از وصاف شیرازی و نمونه‌‌ای از مناظره نویسی عصر ایلخانی است که در نوع خود از جوانب گوناگون، شایسته مطالعه و تحقیق است. در تحلیل اثر مذکور که حاصل منازعه تیغ؛ نماد نظامیان و قلم؛ نماد دیوانسالاران است، پرسش این است: مسائل اجتماعی و اقتصادی، حاصل از واگذاری زمین و گاه عهده داری ایالات ، در ازای خدمات، به نظامیان در شکل اقطاع نظامی، در رساله &تیغ و قلم& وصاف، چگونه بازتاب یافته و راهکار برون رفت از آن مشکلات، چگونه طرح و ایده پردازی شده است؟مدعای پژوهش مبتنی بر روش تبیین تاریخی نشان می‌دهد: نظامیان در واپسین دهه های عصر ایلخانی؛ با دریافت زمین و گاه حکومت بر ایالات از سوی ایلخان، به ازای خدمات و وظایف نظامی در شکل اقطاع، افزون بر نقش نظامی،‌ نقش آفرین دیگر صحنه های اجتماعی گردیدند. مناظره شمشیر و قلم وصاف؛ توصیف گر شکاف و انشقاق در درون حاکمیت ایلخانی و اثر گذاری آن در بحران ها و مشکلات اجتماعی است که سعی دارد راه حلی برای خروج از این وضعیت ارائه دهد.

sword and pen debates; a reading of social issues in the ilkhanid era; based on wasaf shirazi’s shamsher and pen treatise

the purpose of this article is to analyze social issues through political conflicts using sources of political literature. research on the razor and pen treatise; the debate writingwork of asr ilkhani focuses on that by wasaf; the famous historian of this period hasbeen written. the question is: how is the reflection of the social problem resulting fromthe conflicts between the military and the bureaucrats expressed in wasaf's treatise, andhow are the solutions to overcome the social crisis designed and modeled? the claim ofthe research based on the method of historical explanation shows: military men in theilkhanid era; in addition to the military role, they achieved a special socio-economicrole, which is the result of the transfer of military tyranny by ghazan and hissuccessors to the military amirs. on the other hand; debates with the sword of theexpressive pen; bipolarization is the structure of the society that tries to help solve theproblem and get out of it by providing a solution. also, other findings show; the impactof the mentioned factor has been effective in the social and political collapse of the society of that time and the disintegration of patriarchal rule after the death of sultan abu saeed.