تحلیل گفتمان روشنفکری در سینمای ایران: (مطالعه موردی فیلم بانو)

هدف اصلی پژوهش حاضر مطالعه ساختارهایی است که روشنفکر در آن دست به تفکر می زند و تاثیر و تاثر آن بر شاکله های اقتصادی، سیاسی، اجتماعی و فرهنگی جامعه را می‌سنجد. در این راستا پژوهش حاضر به تحلیل گفتمان روشنفکری در سینمای ایران با مطالعه و بررسی «فیلم بانو» پرداخته است. داده‌های این پژوهش به صورت کیفی جمع‌آوری شده‌اند و با استفاده از روش تحلیل گفتمان انتقادی بر مبنای نظریه گفتمان لاکلاو و موفه مورد بررسی قرار گرفته‌اند. در چارچوب نظری تحقیق از رویکرد کارل مانهایم تحت عنوان جامعه‌شناسی شناخت استفاده نموده‌ایم. نتایج پژوهش نشان داد ساختارهای مطرح شده در فیلم بانو حول دو محور کلی: 1- تقدس‌زدایی 2- واقع‌گرایی اگزیستانسالیسم قرار می‌گیرد. مهمترین تقدس‌زدایی که در فیلم بانو دیده می‌شود را می‌توان در چارچوب‌های نقد مذهبی، قطعیت‌زدایی؛ ناممکن بودن رستگاری دنیوی، شک‌گرایی، ارزش‌زدایی از رنج؛ جریان ضد رمانتیسیسم، آنتی‌تز اجتماعی؛ نقد نظام اخلاقی مبتنی بر فریب و نادانی و نقد قداست خانوادگی یافت. فکت‌های بدست آمده که ذیل واقع‌گرایی اگزیستانسالیستی قرار می‌گیرد نیز شامل: آگاهی طبقاتی، آزادی انسانی، بحران شخصیت و تاکید به ظهور عناصر نوگرایی می‌شود.

discourse analysis of intellectualism in iranian cinema: a case study of the film banoo

the main goal of this research is to study the structures in which intellectuals engage in critical thinking and their impact on the economic, political, social, and cultural aspects of society. in this regard, this research focuses on analyzing the discourse of intellectualism in iranian cinema by studying and examining the film banoo. the data for this study were collected qualitatively and analyzed using critical discourse analysis based on the theories of laclau and mouffe. the theoretical framework of the research is based on karl mannheim's sociological approach to knowledge. the results of the study indicate that the structures presented in the film banoo revolve around two main axes: 1- de-sacralization, and 2- existentialist realism. the most important de-sacralization seen in the film can be found in the framework of religious criticism, uncertainty, impossibility of worldly salvation, skepticism, devaluation of suffering, anti-romanticism, and anti-social criticism. the facts obtained under existentialist realism include class awareness, human freedom, personality crisis, and emphasis on the emergence of new elements.