شباهتهای عرفانی آثار احمد جام با شش اثر عرفانی پیش از خود و ردّ نظریة امّی بودن وی
|
|
|
|
|
نویسنده
|
مدنی امیرحسین
|
منبع
|
كهن نامه ادب پارسي - 1393 - دوره : 5 - شماره : 4 - صفحه:123 -141
|
چکیده
|
یکی از صفاتی که برخی مقاماتنویسان به احمد جام نسبت دادهاند «امّی بودن» وی است. آنان، با انتساب چنین صفتی به شیخ جام، همة گفتههای او را برگرفته از الهام ربّانی و کشف و شهود عارفانه میدانند. اگر، بنا به نوشتة این مقاماتنویسان، همة آثار و نوشتههای احمد جام متاثر از «الهامات غیبی» باشد، این همه شباهت میان آثار او با نوشتههای مشایخ متقدم چه میشود؟ و چگونه میتوان این مشابهتها را توجیه کرد؟ آیا مقاماتنویسان، با این همه اصرار به نقش «الهام» در آثار شیخ، تلویحاً نخواستهاند که او را با «نبی امّی» برابر سازند؟ و از این راه بر مقامات و کرامات شیخ نزد آیندگان بیفزایند؟در این مطالعه کوشیدهایم، ضمن مقدمهای دربارة «الهام و وحی دل» عارفان، به سوالات یادشده پاسخ دهیم. بدین منظور، آثار منثور شیخ جام را با شش اثر عرفانی متقدم سنجیدیم و به بررسی و تحلیل تشابهات تفسیری ـ تاویلی و همچنین تشابهات عرفانی این آثار پرداختیم و با نمودن وجوه تشابه به اثبات این نکته پرداختیم که احمد جام، بر اثر مطالعه و تحقیق، با میراث عرفانی پیش از خود کاملاً آشنا بوده و آثار او ترکیبی است از الهامات الهی و متاثر از گفتهها و نوشتههای مشایخ پیشین.
|
کلیدواژه
|
احمد جام ,الهام ,امّی ,تشابهات تفسیری و عرفانی ,عارفان متقدم
|
آدرس
|
استادیار گروه زبان و ادبیات فارسی، دانشگاه, استادیار گروه زبان و ادبیات فارسی، دانشگاه کاشان, ایران
|
پست الکترونیکی
|
a_ mad56@yahoo.com
|
|
|
|
|