بررسی تطبیقی اصول روایت در تاریخ بیهقی و تاریخ بلعمی
|
|
|
|
|
نویسنده
|
سهراب نژاد علی حسن ,حق نظر عبدالصمد
|
منبع
|
كهن نامه ادب پارسي - 1393 - دوره : 5 - شماره : 4 - صفحه:99 -122
|
چکیده
|
تاریخ بلعمی (از تاریخهای عمومی عالم) و تاریخ بیهقی (از تاریخهای خصوصی دورة غزنویان) از شاهکارهای تاریخی و ادبی ایرانزمین به شمار میروند. به رغم پژوهشهای فراوانی که دربارۀ آنها انجام شده، از دید تطبیقی و از ابعاد مختلف تاریخی و ادبی، نظیر سبک و اسلوب تاریخپردازی، اصول روایت، و زبان، تا کنون کمتر بدانها توجه شده است. این دو اثر، که از برجستهترین نمایندگان دورة نخستین تاریخنگاری و از آثار مهم سبک نثر مرسل و بینابین ادبیات منثور ایراناند، به سبب برخی تجانسهای انکارناپذیر، از جمله کاربرد آگاهانه یا ناآگاهانۀ اصول روایت و داستانپردازی، ظرفیت مطالعۀ تطبیقی را دارند. پژوهش حاضر بر آن است تا با مطالعه و بررسی ویژگیهای روایی و داستانی تاریخ بلعمی و تاریخ بیهقی از جمله زاویۀ دید، شخصیتپردازی، صحنهپردازی، لحن، و فضا، برخی شباهتها و تفاوتهای این دو شاهکار را از این حیث به دست دهد. نتایج این پژوهش نشان میدهد که تنوع زاویۀ دید در تاریخ بیهقی بیش از تاریخ بلعمی است. در تاریخ بیهقی به شخصیتها بیش از کنشها و حوادث پرداخته شده و این اثرْ تاریخی شخصیتمحور به شمار میآید، اما تاریخ بلعمی بیشتر تاریخِ کنشمحور است. بیهقی در صحنهپردازی موفقتر از بلعمی است. همچنین، عناصر لحن، فضا، و رنگ در تاریخ بیهقی پرداختهتر و ماهرانهتر از تاریخ بلعمی است و مجموعۀ این عوامل باعث جذابیت بیشتر آن شده است.
|
کلیدواژه
|
تاریخ بلعمی ,تاریخ بیهقی ,زاویۀ دید ,شخصیتپردازی ,عناصر روایت
|
آدرس
|
استادیار گروه زبان و ادبیات فارسی، دانشگاه, استادیار گروه زبان و ادبیات فارسی، دانشگاه پیام نور, ایران, کارشناس ارشد زبان و ادبیات فارسی، دانشگاه, کارشناس ارشد زبان و ادبیات فارسی، دانشگاه پیام نور, ایران
|
پست الکترونیکی
|
samad.haghnazar@gmail.com
|
|
|
|
|