کارکرد حقوقی، قانونی و قضایی آتشکده‌ها در شاهنامه فردوسی

آتشکده ها در شاهنامه، افزون بر جایگاه دینی خود از کارکردهای دیگری ازجمله کارکرد حقوقی، قانونی و قضایی نیز برخوردارند. اشاراتی که در این باره وجود دارد از اهمیت نقش و جایگاه آتشکده ها به عنوان بخشی از مراکز مهم اجرای قانون و امور قضایی، عمل به تعهدات فقهی- حقوقی، و پیوستگی فراوان میان قوانین و مجازات های صادره از سوی شاهان با رویکردهای مذهبی خبر می دهد. مقاله پیش رو با بهره گیری از روش توصیفی- تحلیلی به بررسی نقش آتشکده ها در زمینة «قواعد قضایی»، «قراردادهای اجتماعی» و «پیمان های دینی» براساس اشارات شاهنامه خواهد پرداخت. نتایج پژوهش بیانگر آن است که در شاهنامه، پیوند عمیقی میان کارکردهای اقتصادی - سیاسی آتشکده ها با کارکرد فقهی- حقوقی، قضایی وجود دارد و آتشکده ها، بستر مناسبی برای عمل به تعهدات دینی و اجتماعی (وقف، اَدای نذر و سوگند)، و پیشگیری از وقوع جرائم و یا کاهش آن ها به شمار می آیند که این مهم، در سیاست شاهان ساسانیِ شاهنامه به روشنی آشکار است؛ از طرفی، آتشکده ها محل هایی برای زدودن جنبة اجتماعی و فقهی گناه و جرم از افراد (گناهکار/ مجرم)، یا آمرزش روانِ درگذشتگان بوده اند که این امر در قالب مجازات های گوناگون، و همچنین کفاره و وقف در شاهنامه انجام می گیرد که هر دو این موارد، به صورت مالی (نقدی و غیرنقدی) و غیرمالی (تنبیه گناهکار/ مجرم) مرسوم اند.

the legal and judicial function of fire temples in shahnameh of ferdowsi

besides the religious and spiritual aspects, the fire temples mentioned in the shahnameh have also other functions including legal and judicial aspects. the references in thisregard indicate the role and the position of the fire temples as a part of important lawenforcement centers and judicial affairs, fulfilling juridical-legal obligations, and alsothe very deep bond between the laws of kings and the punishments issued by them withreligious approaches and attitudes. using descriptive analysis methods, current articlewill demonstrate the role of the fire temples from the shahnameh in the fields ofjudicial rules, social contracts, and religious contracts. the results indicate thatthere is a very deep connection between economic-political and juridical-legal as well asjudicial functions of the fire temples in shahnameh, and also the fact that the firetemples were counted as suitable platforms for the fulfillment of religious and socialobligations (endowments and fulfilmenting vows and oaths), prevention of crimes andits reduction, which was clearly evident in the politics of sassanid kings of shahnameh.on the other hand, fire temples were places to remove social and jurisprudence aspectsof sin and crime (the sinner or the criminal). they were also a place for forgiveness ofthe souls of the deceased, which has been carried out in the form of variouspunishments, or atonements and endowment in shahnameh, both in the pecuniary andnon-pecuniary forms. the non-pecuniary atonement in shahnameh is demonstrated aspunishing the criminal or sinner, and the pecuniary atonement was paid in cash and noncash(illiquid) forms.