طرح‌واره‌های تصوّری در مجموعۀ واقعیّت رویای من است سرودۀ بیژن نجدی

یکی از نظریه‌های مهم در شاخه‌های معنی‌شناسی، معنی‌شناسی شناختی است. در معنی‌شناسی شناختی فرض بر آن است که عملکردهای شناختی، در امتداد حواس ما قرار دارند. طرح‌واره‌های تصوّری از جمله ساخت‌های مفهومی هستند که در این حوزه به آن توجه شده‌است. طرح‌واره‌های تصوّری با زیربنایی استعاری ساخته می‌شوند و پلی برای ارتباط بین تجربه‌های فیزیکی ما با حوزه‌های شناختی پیچیده‌تر می‌شوند. بر این اساس تجربه‌ای که انسان از وجود فیزیکی خود و اشغال بخشی از فضا توسط آن دارد، زمینه‌ای می‌شود تا درک مفاهیم انتزاعی را برای او آسان کند و از این طریق، هر مفهومی که ممکن است وجود خارجی نداشته باشد هم می‌تواند مظروف ظرف‌ها و مکان‌های مختلف ‌شود. جستار حاضر می‌کوشد با روش توصیفی تحلیلی و پس از ارائۀ تعارف و نظریه‌های مرتبط با معنی‌شناسی شناختی، به تحلیل استعاره‌های مفهومی با کمک مفاهیمی چون استعاره‌های جهت‌گیرانه، هستی‌شناختی و طرح‌واره‌های تصوّری در شعرهای بیژن نجدی بپردازد. یافته‌های پژوهش نشان می‌دهد که نجدی برای تجسّم مفاهیم انتزاعی و حجم‌دهی به رنگ‌ها، جمادات، اعضای بدن، زمان‌ها و مکان‌های مختلف از طرح‌واره‌های تصوّری استفاده کرده‌است؛ بسامد بالای استعاره‌های انسان‌مدار نشان می‌دهد که در دنیای شناختی شاعر همه چیز زنده‌ و پویا است. در شعر نجدی کاربرد طرح‌واره‌های تصوّری از نوع قدرتی در مقایسه با انواع حجمی، حرکتی و تجسّمی کمتر است. استفادۀ بیشتر از طرح‌واره‌های قدرتی نوع دوم و سوم حاکی از روح مبارز و شکست‌ناپذیر شاعر است.

image schemas in reality is my dream poem by bijan najdi

cognitive semantics is one of the important theories in semantics. in cognitive semantics, it is assumed that cognitive functions match our senses. image schemas are conceptual constructions which have drawn significant attention in this field. imageschemas are built with a metaphorical underpinning and act as a bridge to connect our physical experiences with more complex cognitive domains. accordingly, the experience which man has of his physical existence and the space he occupies by itbecomes a context to facilitate understanding abstract concepts. therefore, any concept having no external existence can also be the container of different content and places.the present article tries to analyze conceptual metaphors with the help of concepts such as orientational metaphors, ontological metaphors and image schemas in bijan najdi's poems using descriptive-analytical method after presenting theories related to cognitivesemantics. the findings of this research indicate that najdi used image schemas to visualize abstract concepts and volumize colors, solid objects, body parts, different times and places. the high frequency of human-oriented metaphors shows thateverything in the poet's cognitive world is alive and dynamic. in najdi's poetry, powertype image schemas are less used compared to volume, motion, and visual ones. more use of power schemas (the second and third type) implies the fighting spirit of the poet.