احمد شاملو و شمس لنگرودی، ظهور و سقوط سوژۀ سیاسی در شعر معاصر با استعارۀ عشق

روایت عشق با آنکه قدمتی به دیرینگی ادبیات دارد، با تغییر گفتمان‌ها جلوه‌های دیگرگونه‌ای یافته است. عشق رابطه‌ای ماهوی با سیاست ندارد؛ اما به عنوان کنشی انسانی، سکولار و اومانیستی می‌تواند به مثابۀ یک نماد وارد سیاست شود و به همین دلیل مفهومی انقلابی می‌گیرد و صاحب قدرت می‌شود. همچنان که ادبیات به ادبیات سیاسی محدود نمی‌شود، عشق هم به عشق سیاسی محدود نیست. یکی از بارزترین سیاست‌های ادبیات، بهره‌مندی از سیاست عشق است. روایت‌های عشق از کهن‌ترین دوران تا عاشقانه‌های معاصر نشان می‌دهد که مهم‌ترین عنصر عشق، «تخطی از امر متعارف» است؛ رازی که هم عشق را تبدیل به تابو می‌کند، هم از سیاستی می‌گوید. از سویی ظهورات عشق در ادبیات به شکل یک پیوستار نیست؛ درحالی‌که فرهنگ پیرامونی باورها تغییر می‌کند، عشق نیز دچار دگرگونی در کارکرد می‌شود. عاشقانه‌های مدرن، فراتر از بازنمایی‌های مرسوم ادبیات غنایی، حضور فعالی در دورۀ معاصر داشته‌اند؛ شعر دهۀ چهل، شعری سوژه‌مند است؛ اما سیاست عشق در دهۀ هفتاد، پرهیز از مقاومت است؛ این نشان می‌دهد که شاعران، سوژگی خود را از دست داده‌اند. ازاین‌رو برای دست‌یابی به این بازنمایی‌ها باید به گسست‌های معرفت‌شناختی عشق توجه کرد. شاعرانی چون شاملو و فروغ فرخزاد در ستیز آشکاری با گفتمان‌های مسلط هستند و شمس لنگرودی در دورۀ دوم زیست شاعرانه‌اش با فاصله‌گرفتن از شعر ایدئولوژیک و روی آوردن به عاشقانه‌سرایی، مفصل گسستی دیگر می‌شود.

ahmad shamlou & shams langroudi ,the appearance & the decline of the political subject in contemporary poetry with the metaphor of love

even though the story of love is as old as literature, it has found different resplendency with the change of discourses. love has no substantial linkage with politics; but as a human secular and humanist action, it can affect the politics as a symbol, and for this reason, it takes a revolutionary concept, and becomes mighty. just as literature is not limited to political literature, love is not limited to political love either. one of the most obvious policies of literature is to benefit from the politics of love. narratives of love from the most ancient times to contemporary romances show that the most important element of love is violation of the conventional; a secret that turns love into a taboo also speaks of politics. on the other side, the love appearances in literature is not continuum; while the concepts of surrounding culture of beliefs turns to a change, love also changes its function simultaneously. modern romances, beyond the conventional representations of lyrical literature, have had an active presence in the contemporary era; the poetry of decade forty is a subject-oriented poem; but the politic of love in the decade seventy is to avoid resistance; and it shows that the poets have lost their subjectivity. thus, in order to achieve these representations, one should pay attention to the epistemological breaks of love. poets such as shamlou and farrokhzad are in open conflict with dominant discourses, and shams langroudi in the second period of his poetic life, by distancing himself from ideological poetry and turning to romance, becomes another breaking point.