ترجمۀ ادبیات عرفانی: تحلیل ترجمۀ آرتور جان آربری از تذکره‌الاولیای عطار از منظری پسااستعماری

این مقاله ترجمۀ آرتور جان آربری از تذکره‌الاولیای عطار را از دیدگاه پسااستعماری بررسی می‌کند. تذکره‌الاولیا که به معرفی عارفان برجستۀ اسلامی می‌پردازد، تصویری ژرف از غنای سنت‌های معنوی ایران را به نمایش می‌گذارد. ترجمۀ انگلیسی آربری در سال 1960، نگرش‌های شرق‌شناسانه‌ای را بازتاب می‌دهد که در میان دانشگاهیان غربی اواسط قرن بیستم رایج بود. این پژوهش نشان می‌دهد چگونه دیدگاه ایدئولوژیک آربری در مقام یک شرق‌شناس، شیوۀ ترجمۀ او را شکل داده و به برداشتی متفاوت از متن عطار انجامیده است. بررسی راهبردهای ترجمه‌ای آربری، ازجمله گلچین‌کردن، تصاحب گزینشی، افزودن، ساده‌سازی و تقلیل‌گرایی، نشان می‌دهد که پیش‌داوری‌های ایدئولوژیک آربری، او را به بازآفرینی متن عطار در قالب نگرش‌های استعماری کشانده است. یافته‌های پژوهش آشکار می‌کند که شیوۀ ترجمۀ آربری نه‌تنها به خوانشی متفاوت از متن عطار منجر شده، بلکه نگاه شرق‌شناسانۀ او نابرابری در مناسبات قدرت و بازنمایی فرهنگی را نیز تداوم بخشیده است.

translating mystical literature: analyzing arberry's translation of farid ud-din ʿaṭṭār's taḏkerat al-awliāʾ through a postcolonial lens

this paper conducts a postcolonial analysis of a. j. arberry's 1960 english translation of the taḏkerat al-awliāʾ (memorial of god's friends) by farid ud-din ʿaṭṭār. while ʿaṭṭār's 12th-century biographical compilation offers profound insights into persian sufi traditions through its portraits of islamic mystics, arberry's translation reflects mid-20th century orientalist perspectives common among western scholars. through close examination of arberry's translation strategies, including selective abridgement, extractive appropriation, interpretive additions, mythologizing language, and reductive section divisions, this study reveals how his orientalist positioning influenced his rendering of the text. the analysis demonstrates how arberry's ideological framework led him to reshape ʿaṭṭār's work to align with western expectations and colonial attitudes, thereby reinforcing unequal power dynamics in cross-cultural representation. the paper argues that arberry's translation choices, from his organizational framework to his selective emphasis, ultimately serve to filter this seminal persian text through a distinctly orientalist lens.