ترجمة‌ مفاهیم ناهنجار در سه ترجمه فارسی رمان ماتیلدا

هدف این پژوهش بررسی روش‌هایی است که مترجم‌های ایرانی برای ترجمه ناهنجاری‌های اجتماعی در آثار ادبی کودک و نوجوان از انگلیسی به فارسی به‌کاربرده‌اند؛ بدین منظور از سه ترجمه فارسی رمان ماتیلدا (1988) اثر رولد دال تشکیل شده است. تمرکز این پژوهش بر ترجمه ناهنجاری‌های اجتماعی در سطح جمله است. در ابتدا بر‌اساس پیکره داده‌ها و ناهنجاری‌های موجود در متن، جملات ناهنجار اجتماعی به دو دستة بزرگ کلامی و رفتاری تقسیم شد. دسته کلامی به بی‌ادبی، تهدید و دروغ‌گویی و دسته رفتاری به کودک‌آزاری جسمی، کودک‌آزاری ناشی از غفلت،‌ انتقام و پرخاشگری رفتاری تقسیم شد. در مرحله دوم مدل کارکردگرا و پویای مولینا و هورتادو آلبیر (2002) برای دسته‌بندی‌های ناهنجاری‌های اجتماعی به‌کار گرفته شد تا از طریق آن متن مبدا با معادل‌هایش در ترجمه‌‌های فارسی بررسی شود. نتایج این پژوهش نشان داد رویکرد مترجم‌ها، ترجمه تحت‌اللفظی است. ترجمه‌ها بومی‌سازی نشده‌اند و تکنیک‌های متفاوتی برای آن‌ها به کار رفته است. بسامد زیاد به‌کارگیری «تکنیک ترجمه تحت‌اللفظی» به حفظ تاثیر بار منفی ناهنجاری‌ها منجر شده است.

translation of non-normative content in three persian translations of matilda

this study aimed to investigate the techniques adopted by iranian translators in translating non-normative social content in children's literature from english to persian. the corpus of the study included three persian translations of the novel matilda by roald dahl (1988). first, the social non-normative content was categorized into two main categories: verbal and non-verbal (behavioral). the verbal category was divided into insults, threats and lies, while the non-verbal category was divided into aggressive behavior, child negligence, physical child abuse and revenge. secondly, molina and albir's functionalist model (2002) was employed to identify social expressions in the original text and explore their equivalents in the persian translations. results indicated that the translators primarily employed a literal translation approach. the frequent use of literal translation technique preserved the negative implications of the socially non-normative content.