بررسی منتخب ابیاتی از چهار برگردان فارسی چهار غزل‌وارۀ شکسپیر از منظر چهار راهکار ترجمه‌ای جیمز هولمز (1988)

این مقاله، منتخب ابیاتی از چهار برگردان فارسی چهار غزل‌وارۀ شکسپیر را از منظر چهار راهکار ترجمه‌ای هولمز بررسی تطبیقی می‌کند تا نشان دهد کدام راهکارهای ترجمه‌ای وجه غالب دارند و مترجمان کدام راهکارها را اتّخاذ کرده‌اند. از نظر هولمز، شعر ترجمه‌شده، نوعی «فرا‌ شعر» و مترجم نیز فرا شاعری است که می‌کوشد عینیتی کلامی را در قالبی کم‌و‌بیش مشابه شعر اصلی، بازآفرینی کند. روش این مقاله، کیفی تحلیلی و مطابق با نقشۀ راه مطالعات ترجمه است. از چهارگونۀ فراشعر یعنی محاکاتی، قیاسی، انداموار و انحرافی، دو راهکار اول، «شکل وابسته» و دو راهکار دوم، «محتوا وابسته»اند. نتایج بررسی نشان می‌دهند برگردان طبیب‌زاده «فرا شعری» است که نه به نثر است و نه به نظم؛ برگردان تفضّلی، شکل وابسته؛ برگردان مقدّم، مبتنی بر راهکار انحراف است؛ و ابجدیان نیز راه میانه را اختیار کرده است. در مجموع، طبیب‌زاده با انتخاب راهکار «قیاسی»، ترجمه‌هایی به‌مثابۀ فرا شعر از غزل‌واره‌های شکسپیر در زبان فارسی پدید آورده است.

exploring james holmes’ translation strategies in four persian translations of shakespeare’s sonnets

this article compares four persian translations of shakespearean sonnets, analyzing selected verses through the lens of holmes’s translation strategies. the study aims to identify prevailing translation strategies. according to holmes, the translated poetry is a ‘meta-poetry’, and the translator, a ‘meta-poet’, attempts to recreate the verbal essence within a structure that closely mirrors the original poem. the employed methodology is qualitative-analytical and is positioned within the framework of translation studies. the four types of meta-poem—imitative, analogical, organic, and deviant—are categorized into two approaches:  the first two are form-derivative, while the latter two are content-derivative. results show that tabibzadeh’s translation follows an analogical strategy, producing translations that resemble the meta-poetry of shakespearean sonnets in persian. tafazzoli’s translation is form-derivative, moghadam’s translation employs a deviant strategy, and abjadiyan’s translation adopts a middle path. overall, this study highlights the importance of translation strategies in creating effective and faithful translations of poetry.