فقدان در سوژه و دیگری ارزیابی مواجهه روانکاوی با امر سیاسی در اندیشه لکان

پرسش از عاملیت سوژة روانکاوی در رابطه با ساحت نمادین مسئلة محوری است که همواره با ابهام و پیچیدگی همراه بوده است. دشواری این مسئله آن‌گاه برجسته‌ می‌شود که هدف روانکاوی را به تحلیل امر سیاسی به واسطة امری فردی یا ذهنی تقلیل دهیم، از این منظر خوانش ذات‌گرایانه و روان‌شناسانه از یک پدیدة سیاسی و اجتماعی محکوم به شکست است. از سوی دیگر اگر از این موضع دفاع کنیم که لکانیسم دارای سیاستی جدی و مهم است با یک تناقض دیگری روبرو خواهیم شد که در آن پرداختن بیش از حد به عملکرد دیگری و ساحت نمادین مواجهة واقعی آن با امر سیاسی در سطحی انتزاعی باقی می‌ماند و گویی خوانشی محافظه‌کارانه از سیاست ارائه می‌شود که رهایی‌بخش نیست. پرسش محوری پژوهش حاضر این است که نقش روانکاوی لکانی در رابطه با امر سیاسی، بازتولید دیگری و نقش سلطة انکارناپذیر آن است یا لحظه‌ای رهایی‌بخش برای عاملیت سوژه؟ روانکاوی را نه به مثابة نوعی ایدئولوژی، بلکه بایستی در برابر آن و برای نقد آن به‌کار برد. بر این اساس خوانشی دیالکتیکی از امر سیاسی مطرح می‌شود که برخلاف رویکردهای سنتی و دوگانه-گرایانه، سوژه و دیگری را همزمان نفی و حفظ می‌کند.از این منظر گرچه ردپایی از کنش حذف ناپذیر قدرت در شکل گیری سوبژکتیویته همواره حاضر است، اما فقدان پیشاپیش در دیگری وجود دارد. امر سیاسی لکانی با تبیین ماهیت بیناسوژگانی ناخودآگاه و نزاع همیشگی روان و سیاست و تاکید بر فقدان در سوژه و دیگری رویکردی همیشه در راه است. گرچه چنین رویکردی می تواند بر ناامیدی و عدم تغییر دامن زند، به ویژه از آن جهت که وضعیت هویت های سیاسی را از قبل متعین و دارای فقدان بداند.

lack in the subject and the other: a lacanian reading of psychoanalysis and the political

the question of the psychoanalytic subject's capacity to act in relation to the symbolic is a central issue that has always been associated with ambiguity and complexity. thedifficulty of this issue becomes clear if we reduce the aim of psychoanalysis to the analysis of the political through an individual or subjective matter; from thisperspective, an essentialist and psychological reading of a political and socialphenomenon is doomed to failure. on the other hand, if we take the position thatlacanianism has a serious and important politics, we encounter another contradiction inwhich the excessive focus on the performance of the other and the symbolic of its realconfrontation with the political remains at an abstract level, producing a conservativereading of politics that is not liberating. the central question of the present study iswhether the role of lacanian psychoanalysis in relation to the political is thereproduction of the other and its undeniability or is it a liberating moment for thesubject's ability to act? psychoanalysis should not be used as an ideology, but ratheragainst it and for its critique. accordingly, a dialectical reading of the political isproposed which, in contrast to traditional and dualistic approaches to philosophy,simultaneously negates and preserves the subject and the other. from this perspective,the traces of the ineradicable action of power are always present in the formation ofsubjectivity, but the lack already exists in the other. by explaining the intersubjectivenature of the unconscious and the constant conflict between psyche and politics, and byemphasizing the lack of the subject and the other, lacanian politics is an approach thatis always on the move, although such an approach can also fuel despair and lack of change, especially as it views the status of political identities as predeterminedand lacking.