ویژگی‌های گفتمان‌های رویکرد به غرب در سیاست خارجی ایران نمونه‌پژوهی : دوره‌های محمد مصدق (1332 – 13330) و پهلوی دوم (1357 – 1342)

هدف پژوهش پیش‌رو شناسایی ابعاد مختلف سیاست خارجی ایران با روش تحلیل گفتمان است. برای این منظور دو دوره زمانی برجسته در تاریخ معاصر ایران، مورد توجه واقع شده است. سیاست خارجی محمد مصدق از سال 1320 تا 1332 و سیاست خارجی محمدرضا پهلوی از سال 1342 تا 1357. سوال اصلی این پژوهش بر این پایه است که،گفتمان‌های محمد مصدق (1332 – 1330) و پهلوی دوم (1357-1342) در قبال غرب در سیاست خارجی ایران چه همانندی‌ها و ناهمانندی‌هایی داشته‌اند؟ فرضیه ]چنین است : به نظر می‌رسد گره‌گاه‌های گفتمانی، در گفتمان‌های رویکرد به غرب در هر یک از دوره‌های محمد مصدق (1332 – 1330) و پهلوی دوم (1357- 1342) با بر‌ساختن معناهای مورد نظر خود باعث طرد و به حاشیه راندن سایر گفتمان‌های ممکن در سیاست خارجی ایران شدند. بر این اساس : الف) همانندی گفتمان‌های مذکور به حاشیه راندن سایر گفتمان‌هاست. ب) ناهمانندی این گفتمان‌ها در این است که : 1. در دروان نخست وزیری مصدق گفتمان ملی‌گرایی وی که در بستر آن رویکرد استقلال‌خواهی در برابر غرب به اجرا درآمد، مبنای سیاست خارجی او بود. 2. گفتمان جهان‌گرایی محمدرضا شاه که بر اساس سیاست شباهت با غرب، مبنای سیاست خارجی شاه را تشکیل داد.

features of discourses approach to the west in iranian foreign policysample study: mohammad mossadegh (13330-1330) and pahlavi ii (1357-1942)

the goal of this research is to identify various aspects of iranian foreign policy through discourse analysis. for this purpose, two outstanding periods in contemporary iranian history have been considered. foreign policy of mohammad mossadegh from 1320 to 1332 and foreign policy of mohammad reza pahlavi from 1342 to 1357.the main question of this research is based on the similarities and discrepancies of the discourses of muhammad mossadegh (1330- 1330) and pahlavi ii (1352-1357) regarding the west in iranian foreign policy. the hypothesis is also arranged in this way: it seems that the discursive nodes in the discourses of the approach to the west in each of the periods of mohammad mossadegh (1330- 1330) and pahlavi ii (1357-1942), by establishing their meanings, led to the exclusion and marginalization of other possible discourses in iran’s foreign policy. based on this: a) similarity of the discourses is to marginalize other discourses. (b) the discovery of these discourses is that: 1. during the prime minister’s time, mossadegh’s nationalist discourse, which was based on the approach of independence to the west, was the basis of his foreign policy. 2. mohammad reza shah’s globalization discourse, based on a policy of similarity to the west, formed