آینده پژوهی پدیده فرونشست زمین ناشی از برداشت بی رویه منابع آب های زیرزمینی دشت تهران- شهریار تا افق1410

مقدمه: در سالیان اخیر پدیده فرونشست زمین، به عنوان یکی از آثار زیان بار کاهش تراز سطح آب زیرزمینی، همواره محل بحث و نگرانی جوامع بشری بوده، بنابراین این مسئله در کنار تشدید سایر چالش ها مانند تغییرات اقلیمی، نیازمند یافتن راه حل های علمی و متعاقباً طراحی و تدوین آینده پژوی های مختلف برای مواجه با شرایط احتمالی پیش رو در آینده با کمترین هزینه و آسیب های اقتصادی و اجتماعی است.دشت شهریار، یکی از دشت های ممنوعه و بحرانی کشور است که از نظر صنعتی و کشاورزی نیز فعال می باشد، این دشت طی چندین سال گذشته تحت تاثیر پدیده فرونشست زمین بوده است. وجود شریان های حیاتی، مناطق اقتصادی، زیارتی و نظامی آن را به منطقه ای استراتژیک تبدیل کرده است که هزینه عواقب زیان بار ناشی از فرونشست را دو چندان می کند. بنابراین پیش بینی احتمالات زمین ساختاری با اعمال شرایط و احتمال وقوع مختلف در شرایط گوناگون برای جلوگیری و آمادگی از کاهش عواقب سوِء آن در نحوه اجرای برنامه های آتی مدیریت منابع آب بسیار حائز اهمیت می باشد.روش : با استفاده از داده های زمین شناسی، ژئوتکنیکی و آب شناسی دشت در نرم افزار comsol، فرونشست در 22 نقطه منتخب منطقه مطالعاتی را طی سنوات 98-1382 محاسبه و پس از صحت سنجی و کسب تطابق بالا با داده های واقعی و تصاویر تداخل سنجی راداری ، میزان فرونشست تا سال 1410 تخمین زده شده است.یافته ها: در این پژوهش سعی شده است با تکیه بر یافته های حاصل از پیش بینی فرونشست دشت تهران- شهریار تا افق 1410 و بر مبنای روش آینده پژوهی چندگانه( وضع موجود، بدبینانه، میانه و خوش بینانه)، به منظور سیاست گذاری و جهت دهی به اقدامات آینده در عرصه مدیریت منابع و مصارف آب ارائه گردد.نتیجه گیری: نتیجه کلی نشان داد که نرخ فرونشست در سال های ابتدایی با نرخ بالاتری در لایه های بالایی سفره آب خوان ظاهر شده که به مرور زمان پس از پر شدن خلل و فرج بین ذرات خاک به سمت لایه های فوقانی تر سطح آب خوان، و در نهایت به سطح زمین منتهی می گردد. بنابراین تغییرات تراز آب زیرزمینی و جنس زمین از جمله عوامل موثر بر الگوی و نرخ فرونشست بوده اند.