تجزیه ساختار جمعیت و بررسی تنوع ژنتیکی در کلکسیون محوری گونه aegilops tauschii coss با استفاده از نشانگرهای ssr

جنس آژیلوپس (aegilops spp.) به عنوان یکی از مهم‌ترین ذخایر ژنتیکی گندم به‌شمار می‌آید. در بین گونه‌های موجود در این جنس، گونه ae. tauschii coss. نقش مهمی در تکامل گندم نان دارد و علاوه برآن منبع غنی از ژن‌های مفید برای استفاده در برنامه‌های به‌نژادی مرتبط با بهبود تحمل به تنش‌های محیطی می‌باشد. در این پژوهش، تنوع ژنتیکی موجود در 48 توده جمع‌آوری شده از نواحی ایران و ترکیه با استفاده از نشانگرهای ssr مورد بررسی قرار گرفت. بر اساس الگوی باندی مشاهده شده در مجموع 72 قطعه در مجموعه نمونه‌های ارزیابی شده تکثیر شد که تمامی آن‌ها چندشکل بودند. متوسط شاخص اطلاعات چندشکلی (pic)، شاخص نشانگر (mi) و قدرت تمایز (rp) به‌ترتیب برابر با 0.36، 0.66 و 1.89 بود. با توجه به نتایج به‌دست آمده از تجزیه واریانس مولکولی (amova) مشخص شد بیشترین میزان تنوع ژنتیکی مربوط به بین جمعیت‌ها بود. بررسی پارامترهای تنوع ژنتیکی نشان داد بیشترین تعداد آلل‌های موثر (ne)، شاخص اطلاعات شانون (i) و هتروزیگوتی مورد انتظار (he) مربوط به توده‌های ایران بود. با توجه به نتایج به‌دست آمده از تجزیه خوشه‌ای و تجزیه ساختار جمعیت مشخص شد الگوی توزیع نمونه‌ها در زیر گروه‌ها و زیر جمعیت‌ها از روند خاصی تبعیت نکرده که خود بیانگر سطح بالایی از تنوع ژنتیکی در ژرم‌پلاسم بررسی شده می‌باشد. به‌طورکلی بر اساس نتایج به دست آمده از این پژوهش می‌توان اظهار داشت گونه ae. tauschii می‌تواند به‌عنوان مرجعی برای یافتن آلل‌های مفید جهت استفاده و انتقال آن‌ها به ارقام اصلاحی مورد توجه قرار گیرند.

evaluation of genetic diversity in aegilops tauschii populations using ssr markers

the genus aegilops is a critical genetic resource for wheat improvement. among aegilops species, ae. tauschii coss. plays a pivotal role in wheat domestication and serves as a rich gene pool for traits that enhance tolerance to environmental stresses. this study investigated the genetic diversity of 48 ae. tauschii samples collected from various regions in iran and turkey using simple sequence repeat (ssr) markers. a total of 72 polymorphic fragments were amplified across the samples based on the ssr banding patterns. the average values of polymorphism information content (pic), marker index (mi), and resolving power (rp) were 0.36, 0.66, and 1.89, respectively. analysis of molecular variance (amova) revealed that the majority of genetic diversity existed within populations rather than among them. additionally, the iranian population exhibited the highest values for the effective number of alleles (ne), shannon’s information index (i), and expected heterozygosity (he). cluster analysis and population structure analysis indicated a lack of a clear geographic pattern in the distribution of the studied samples, reflecting a high level of genetic diversity within this germplasm. these findings underscore the potential of ae. tauschii as a valuable genetic resource for identifying useful alleles that can be transferred to improve wheat varieties