تحلیل هم‌افزایی عملکرد ساباط و بادگیر در ارتقای تهویۀ طبیعی در معماری سنتی حاشیۀ خلیج‌ فارس(مطالعۀ موردی: شهر بندرکنگ، استان هرمزگان)

بیان‌مسئله: خانه‌های سنتی بندر کنگ در جنوب ایران، نمونه‌ای برجسته از معماری هم‌ساز با اقلیم هستند که برای مقابله با گرمای شدید و بهبود تهویۀ طبیعی، از عناصر بومی مانند بادگیر و ساباط بهره می‌برند.هدف پژوهش: این پژوهش با هدف تحلیل تاثیر ساباط و بادگیر بر کیفیت تهویۀ طبیعی، به بررسی عددی سه سناریوی طراحی ازطریق شبیه‌سازی دینامیک سیالات محاسباتی (cfd) پرداخته است. روش پژوهش: از ساباط با عمق‌های متفاوت، با به‌کارگیری انواع بادگیر و ترکیب بهینۀ این دو عنصر استفاده می شود. برای ارزیابی عملکرد هر سناریو، یک مدل پایه به‌عنوان حالت مرجع (case-ref) در نظر گرفته شد که شامل خانه‌ای با حیاط‌مرکزی فاقد بادگیر و ساباط بود و شرایط پایۀ جریان هوا و تهویۀ طبیعی را نشان می‌داد. عملکرد هر سناریو براساس سه شاخص سرعت جریان هوا، سن هوا و بازدهی تهویه با استفاده از نرم‌افزار autodesk cfd 2018 شبیه‌سازی و با مدل مرجع مقایسه شد.نتیجه‌گیری: نتایج این پژوهش نشان داد هر دو عنصر به‌طور مستقل در بهبود تهویۀ داخلی موثر بودند؛ به‌طوری که بادگیر چهارطرفه بازدهی تهویه را تا 16 برابر افزایش داد و ساباط‌های عمیق نیز با تقویت جریان افقی هوا، نقش موثری در ارتقای تهویۀ اطراف حیاط‌مرکزی ایفا کردند. بااین‌حال، ترکیب همزمان این دو عنصر در نمونۀ بهینه (case-fin) منجر به بهبود چشم‌گیری در تمامی شاخص‌ها شد: افزایش سرعت جریان هوا تا 8/8برابر، کاهش سن هوا تا 85 درصد و ارتقای بازدهی تهویه تا 34.7برابر نسبت به حالت مرجع. این یافته‌ها حاکی از آن است که هم‌افزایی بین عناصر سنتی در طراحی اقلیمی می‌تواند الگویی موثر برای ارتقای کیفیت سکونت در مناطق گرم و مرطوب ارائه دهد و تلفیق هوشمندانۀ الگوهای بومی با ابزارهای شبیه‌سازی نوین، گامی موثر درراستای تحقق معماری پایدار است.

analysis of the synergistic performance of sabat and windcatcher in enhancing natural ventilation in traditional architecture of the persian gulf margin(case study: kong county, hormozgan province)

problem statement: the traditional houses of bandar kong in southern iran are an outstanding example of climate-responsive architecture that employs indigenous elements such as windcatchers and sabats to combat intense heat and improve natural ventilation.research objective: this study aims to analyze the effect of these two elements on the quality of natural ventilation by numerically examining three design scenarios through computational fluid dynamics (cfd) simulation.research method: varying the depth of sabats, testing different windcatcher configurations, and optimizing the integrated performance of both systems. to evaluate the performance of each scenario, a baseline model was considered as the reference case (case_ref), which comprised a house with a central courtyard lacking a windcatcher and sabat and represented the base conditions of airflow and natural ventilation. the performance of each scenario was simulated in autodesk cfd 2018 and compared to the reference model using three indicators: airflow velocity, air age, and ventilation efficiency.conclusion: the research findings showed that both elements independently were effective in improving interior ventilation; the four-sided windcatcher increased ventilation efficiency by up to 16 times, and deep sabats, by enhancing horizontal air movement, played an effective role in improving ventilation around the central courtyard. however, the simultaneous combination of these two elements in the optimized sample (case_fin) led to remarkable improvements in all indicators: airflow velocity increased up to 8.8times, air age decreased by up to 85%, and ventilation efficiency improved up to 34. 7 times compared to the reference case. these findings indicate that the synergy between traditional elements in climatic design can provide an effective model for improving living quality in hot and humid regions, and that intelligently integrating vernacular patterns with modern simulation tools is a meaningful step toward achieving sustainable architecture.