تحلیل مفصل‌بندی معماری مساجد قدیمی در فضای گفتمانی هنر اسلامی براساس نظریة تحلیل گفتمان ارنستو لاکلا و شنتال موف

بیان مسئله: این پزوهش با طرح مسئله مفصل‌بندی معماری مساجد قدیمی در فضای گفتمانی هنر اسلامی نوشته شده است. در فضای گفتمانی هنر اسلامی، معماری یکی از نظام‌های نشانه‌ای محوری است که از ابعاد مختلف نقش نشانه‌ای اجتماعی، فرهنگی و سیاسی را ایفا می‌کند. اما هنگامی که بحث معماری اسلامی، معماری سنتی، ایرانی و... مطرح می‌شود این نظام نشانه‌ای واجد ویژگی‌های گفتمانی می‌شود. پس معماری اسلامی در قالب بناهای مذهبی که کارکردهای اجتماعی - دینی هم دارد، مجدداً به‌واسطة نشانه‌ها و در فرایند رقابت بین گفتمانی مفصل‌بندی می‌شود.هدف پژوهش: هدف این پژوهش تبیین سازوکارهای مفصل‌بندی معماری اسلامی در فضای گفتمانی هنر اسلامی است که نقش‌ها و کارکردهای گفتمانی معماری مساجد قدیم را روشن می‌سازد. روش پژوهش: این پژوهش از نوع تحقیقات کیفی است و با روش تحلیل گفتمان نوشته شده است و در صدد پاسخ به این پرسش است که آیا رابطه‌ای بین ساختار و مفصل‌بندی معماری مساجد قدیم با گفتمان قدرت و دین وجود دارد؟ نتیجه‌گیری: یافته‌ها و نتایج اصلی پژوهش نشان می‌دهد در فضای گفتمانی هنر اسلامی، معماری پیوسته در بستر تغییرات ساختار اجتماعی و فرهنگی ناشی از گفتمان قدرت، دچار دگرگونی‌های متعددی بوده است چنانکه تغییر کارکردهای اجتماعی مساجد امروز در قیاس با ساختار معماری مساجد دوره‌های قدیم، متحول شده‌اند.

analysis of the articulation of old mosque architecture within the discursive space of islamic art based on the discourse analysis theory of ernesto laclau and chantal mouffe

problem satement: this study addresses the articulation of old mosque architecture within the discursive space of islamic art. in the discursive space of islamic art, architecture functions as a central semiotic system that plays social, cultural, and political semiotic roles from various dimensions. however, when islamic, traditional, or iranian architecture is discussed, this semiotic system takes on discursive characteristics. thus, islamic architecture, particularly in the form of religious buildings with both social and religious functions, is rearticulated through signs and within the process of inter-discursive competition.research objective: this study aims to explain the mechanisms of articulation in islamic architecture within the discursive space of islamic art, shedding light on the discursive roles and functions of old mosque architecture.research method: this study is a qualitative study conducted using discourse analysis, seeking to answer the question: is there a relationship between the structure and articulation of old mosque architecture and the discourse of power and religion?conclusion: the main findings indicate that within the discursive space of islamic art, architecture has undergone numerous transformations in the context of socio-cultural structural changes driven by the discourse of power. the evolving social functions of mosques today, compared to the architectural structures of mosques in earlier periods, reflect this transformation.