نگرش دانشجویان دوره دکترای علوم سیاسی به اثربخشی این رشته در حل مسائل کارکردی در ایران

پژوهش حاضر با هدف واکاوی نگرش دانشجویان دوره دکترای علوم سیاسی به اثربخشی این رشته در حل مسائل کارکردی ایران انجام شده است. این مطالعه با استفاده از روش تحلیل مضمون براون و کلارک و با رویکرد کیفی به بررسی عمیق تجارب و دیدگاه‌های دانشجویان پرداخت. جامعۀ مورد مطالعۀ شامل دانشجویان دکتری علوم سیاسی (دانشگاه‌های دولتی شهر تهران) بودند که با استفاده از روش نمونه‌گیری هدفمند و تکنیک اشباع نظری، 18 نفر از آن‌ها مورد مصاحبه عمیق قرار گرفتند. تحلیل داده‌ها منجر به شناسایی هفت مضمون اصلی شکاف تئوری-عمل، چالش‌های تحقیقاتی و روش‌شناختی، همکاری میان‌رشته‌ای، انزوای آکادمیک، مهارت‌های تفکر انتقادی، نقش علوم سیاسی در سیاست‌گذاری و موانع تاثیر میدانی شد. یافته‌های پژوهش نشان داد که برنامه‌های درسی علوم سیاسی در ایران با چالش‌های ساختاری متعددی مواجه است که کارآمدی این رشته را در پاسخگویی به نیازهای واقعی کشور محدود می‌کند. مهم‌ترین این چالش‌ها شامل عدم انطباق آموزش‌ها با شرایط بومی، محدودیت‌های پژوهشی، تاثیر تحریم‌ها، روش‌های سنتی تدریس و عدم تعادل بین مسائل داخلی و بین‌المللی است. این پژوهش نشان می‌دهد که علوم سیاسی در ایران جهت رسیدن از وضعیت موجود به وضعیت مطلوب نیازمند تحولی بنیادین است؛ تحولی که مستلزم بازاندیشی عمیق در مبانی نظری، روش‌شناختی و کنشی است. پژوهش حاضر راهکارهایی چون بازنگری برنامه درسی، افزایش مطالعات کاربردی، تقویت ارتباط بین دانشگاه و سیاست‌گذاران، پرورش مهارت‌های تفکر انتقادی و تقویت همکاری‌های علمی را پیشنهاد می‌کند.

doctoral students’ perspectives on the effectiveness of political science in addressing functional challenges in iran

introductionthe discipline of political science plays a crucial role in shaping policymaking and decision-making processes. however, in iran, doctoral students in this field face seriouschallenges. despite recognizing the importance of political science, they suffer from the gap between theoretical education and practical societal needs, resource shortages, uncertain job markets, and weaknesses in research skills. these issues have created doubts about the discipline's effectiveness in solving the country's problems. additionally, psychological pressures arising from the competitive university environment have diminished their motivation and limited the application of political science. nevertheless, these students possess significant potential for contributing to social reforms, particularly if they integrate research, policy, and practice toward addressing society's complex issues. relevant studies include gagnon et al. (2017) entitled why and how political science can help public health; ziegermann and atlet (2022) entitled expanding the boundaries between politics and science for problem-solving: preliminary studies, advisory associations, and policy guidelines; brans et al. (2022) providing a theoretical perspective on the role of political scientists in policy advisory systems, a conceptualframework; farley and miles (2008) entitled science and problem-solving in the political world; tavassoli (2008) entitled presenting eight operational models in the policy cycle for optimal policy implementation; hazarjaribi et al. (2014) entitledexamining factors affecting the political socialization process of students in the islamic republic of iran; jahanbin and motalebi (2024) entitled presenting an enhanced public policy cycle in the process of understanding and solving public issues; and sinaei (2009) entitled political science graduates and the legislative branch in iran: prerequisites for creating interaction.