شکاف جنسیتی در برنامه‌های پنجم و ششم توسعه جمهوری اسلامی ایران؛ تحلیل مضمون شاخص فرصت و مشارکت اقتصادی

هدف پژوهش حاضر بررسی شکاف جنسیتی در شاخص فرصت و مشارکت اقتصادی در برنامه‌های پنجم و ششم توسعه و مقایسه آنها با یکدیگر است. شاخص فرصت و مشارکت اقتصادی یکی از چهار شاخصی است که توسط مجمع جهانی اقتصاد بر پایه یکسری داده‌ها رصد شده و بر اساس آن کشورها سالیانه امتیازبندی و رتبه‌بندی می‌شوند. پرسش این است که برنامه‌های پنجم و ششم توسعه چه دیدگاهی نسبت به شکاف جنسیتی در شاخص فرصت و مشارکت اقتصادی داشته‌اند؟ با توجه به اینکه برنامه پنجم توسعه در دولت اصولگرای احمدی‌نژاد و برنامه ششم در دولت اعتدال روحانی تدوین و عملیاتی شده‌اند، فرضیه این است که در برنامه پنجم اغلب به حمایت اقتصادی از زنان سرپرست خانوار در جهت حمایت از نهاد خانواده و در برنامه ششم حمایت از زنان در جهت فرصت بیشتر برای مشارکت در توسعه کشور صورت گرفته است. پژوهش حاضر با استفاده از روش تحلیل مضمون در ابتدا متن قانون برنامه‌های توسعه پنجم و ششم را بررسی کرده، سپس با استخراج مضامین پایه‌ای، سازمان‌دهنده و فراگیر، میزان توجه دولت‌های اصولگرا و اعتدال به شاخص فوق را به دست آورده است. در ادامه با بررسی آمار و ارقام داخلی و همچنین امتیاز و رتبه ایران در مجمع جهانی اقتصاد، به مقایسه شکاف جنسیتی در برنامه‌های پنجم و ششم پرداخته است. آمارها و ارقام داخلی و رتبه و امتیاز ایران در گزارش‌های مجمع جهانی اقتصاد نشان می‌دهد که برنامه پنجم نسبت به برنامه ششم عملکرد بهتری در این شاخص داشته است.

gender gap in the fifth and sixth development plans of the islamic republic of iran; the themes of the opportunity index and economic participation

introductiontoday, the importance of gender equality is emphasized not only as one of the most basic indicators of human rights, but also for reducing poverty, increasing living standards, proportional growth and economic stability. in order to achieve justice and reduce inequality and gender gap, it is necessary to carry out structural reforms, because thesereforms increase women's participation in political and social life. it is obvious that supporting the role of women in society and strengthening it will improve health, improve literacy and education, voluntarily control population growth, and generally improve economic growth and fair distribution of benefits and resources. in this regard, during the past decades and years, profound changes have been made regarding the role and dignity of women, and many countries of the world have focused on reducing the gender gap in the fields of education, health, employment, social security and other fields. studies showthat policies and planning structures have a significant impact on reducing or increasing the gender gap due to the distribution of resources and the allocation of facilities, as a result, policy makers in different countries try to promote gender equality by carefullyobserving and monitoring the gender gap, by implementing appropriate measures, strategies and interventions in the economic, educational, health and political fields. oneof the basic sources for policy making is development plans. in iran, after the islamic revolution, six five-year economic, social and cultural development programs have been compiled and implemented that in each of these programs, in addition to other issues, attention has been paid to the issue of supporting women in different dimensions and fields. nevertheless, the field of women is still involved in all kinds of imbalances and itseffects can be seen in the dimensions of the personal, family and social life of women in the society. one of the reasons for this issue has been the different approaches and perspectives of different governments in iran after the revolution towards the issue of women and their rights. due to the increasing role of women in the development of countries, today, in addition to governments, some global institutions such as the world economic forum monitor gender issues, score and rank countries. the world economic forum has presented its annual reports since 2006 based on four indicators of economic participation and opportunity, educational attainment, health and survival, and political empowerment.