بررسی مولفه های مرتبط با اثربخشی یادگیری همراه در آموزش عالی

هدف: پژوهش حاضر باهدف بررسی ‌مولفه‌های ‌مرتبط با اثربخشیِ یادگیریِ ‌همراه در آموزش عالی انجام‌شده است. مواد و روش‌ها: روش پژوهش ازنظر هدف، کاربردی و از منظر گردآوری داده‌ها آمیخته (کیفی-کمی) از نوع اکتشافی است. جامعه آماری پژوهش شامل؛ کلیه دانشجویان مشغول به تحصیل (1068 نفر) در موسسه آموزش عالی مهر البرز (سال تحصیلی 98-99) بوده است که با استفاده از روش نمونه‌گیری تصادفی ساده و فرمول کوکران 282 نفر به‌عنوان نمونه انتخاب شدند. به‌منظور تحقق اهداف پژوهش، ابتدا پیشینۀ تحقیقیِ موجود و مرتبط موردبررسی و بی‌آنکه نظریۀ خاصی مبنای کار قرار داده شود، بامطالعه و تلفیق الگوهای موجود درزمینۀ مولفه‌های مرتبط با اثربخشی یادگیریِ همراه از یک‌سو و انتخاب مولفه‌هایی که بیشترِ پژوهشگران به آن‌ها اشاره‌کرده‌اند از سوی دیگر، 15 مولفه شناسایی‌شده و بر اساس آن الگوی مفهومی پژوهش بازنمایی گردید. مولفه‌های مذکور عبارت‌اند از؛ نگرش دانشجویان به یادگیریِ همراه، قصد تداومِ یادگیری همراه، سواد فناوری اطلاعات و ارتباطات، پشتیبانی (مالی، فنی، آموزشی و دانشجویی)، انعطاف‌پذیری، تعامل در یادگیریِ همراه، کیفیت محتوی الکترونیکی، درکِ سودمندی یادگیری همراه، سهولت استفاده از یادگیری همراه، استقلال، خودکارآمدی و هنجارهای ذهنی یادگیرنده، وجود زیرساخت و دسترسی به نرم‌افزارها و سخت‌افزارهای موردنیاز برای یادگیری همراه. سپس مولفه‌های شناسایی‌شده بر اساس میزان ارتباط معنایی و محتوی در سه مولفه کلی‌تر شامل؛ مولفه‌های مرتبط با فرایند یاددهی- یادگیری، ویژگی‌های فردی یادگیرنده و فناوری طبقه‌بندی شدند. در مرحلۀ بعد به‌منظور اعتبارسنجی الگوی مفهومی و بررسی وضعیت موجود در موسسه آموزش عالی مهر البرز پرسشنامه‌ای با 60 سوال بسته پاسخ ساخته و اجرا شد. روایی پرسشنامه با نظر متخصصان، روایی سازه با استفاده از تحلیل عاملی و پایایی آن نیز با استفاده از آلفای‌ کرونباخ 0.97% محاسبه و به تایید رسید. بحث و نتیجه گیری: نتایج حاصل از تحلیل داده‌ها نشان می‌دهد: 1. الگوی طراحی‌شده از برازش مطلوبی برخوردار است. 2. از دیدگاه دانشجویان وضعیت موجود کلیه مولفه‌های مرتبط با اثربخشیِ یادگیریِ ‌همراه از میانگین نظری (2.5) پایین‌تر می‌باشد. 3؛ و درنهایت دانشجویان اظهار می‌دارند که از بین مولفه‌های شناسایی‌شده، هنجارهای ذهنی یادگیرنده دارای بیشترین اهمیت در اثربخشیِ یادگیریِ ‌همراه و وجود زیرساخت مناسب از کمترین اهمیت برخوردار است. مجریان و سیاست‌گذاران موسسه آموزش عالی مهر البرز (الکترونیکی) قبل از پیاده‌سازی نظام یادگیریِ ‌همراه و به هنگام تدوین برنامه راهبردی و عملیاتی ضروری است به اهم مولفه‌های موثر برافزایش اثربخشی نظام مذکور نظیر؛ قصد تداومِ یادگیری همراه، سواد فناوری اطلاعات و ارتباطات، درکِ سودمندی یادگیری همراه، سهولت استفاده از یادگیریِ ‌همراه و تامین زیرساخت مناسب جهت پیاده‌سازی آن توجه نمایند. در این راستا پیشنهاد می‌گردد به‌منظور بهبود مستمر کیفیت و افزایش اثربخشی یادگیریِ ‌همراه، سازوکارهای عملیاتی بر اساس اهم چالش‌های شناسایی‌شده طراحی، اجرا و مورد ارزیابی مستمر قرار گیرد.

examining the components of mobile-learning effectiveness in higher education

objective: this study aimed to study the related components of the effectiveness of mobile-learning in higher education. materials and methods: the research method is an applied one in terms of purpose and the data collection is mixed (qualitative-quantitative). the study's statistical population includes all students studying (1068 people) at mehr alborz institute of higher education. by using a simple random sampling method and the cochran formula, 282 people were selected as the sample. first, the existing and relevant literature review is examined to achieve the purpose. then by studying and combining existing models in the field of related components to m-learning effectiveness and also selecting the components mentioned by most researchers, the component was identified; based on it, the conceptual model of the research was represented. the components are students' attitude towards mobile learning, intention to continue mobile learning, ict literacy, support system (financial, technical, educational, and student), flexibility, interaction in mobile learning, quality of electronic content, understanding of the usefulness of mobile learning, ease of using mobile learning, independence, self-efficacy and mental norms of the learner, the existence of infrastructure and access to the software and hardware required for mobile learning. the identified components are categorized based on the degree of semantic and content relationship in three more general components, including components related to the teaching-learning process, individual characteristics of the learner, and technology. in the next step, to validate the conceptual model and review the current situation of the institution, a questionnaire with 60 closed-ended questions was prepared and implemented. the validity of the questionnaire was calculated and confirmed by experts, the validity of the structure was confirmed by using factor analysis, and its reliability was calculated by using cronbach's alpha of 0.97%.d discussion and conclusion: the results of the data analysis show: 1. the designed model has a good fit. 2. from the students' point of view, the current situation of all components related to the effectiveness of m-learning is lower than the theoretical average (2.5). 3. students state that among the identified components, the learner's mental norms are the most important in the effectiveness, and appropriate infrastructure is the least important. before implementing the m-learning system and when developing a strategic and operational plan, executors and policymakers of mehr alborz higher education institute (electronic) must pay attention to issues such as the intention of continuing mobile learning, information, and communication technology literacy, understanding the usefulness of mobile learning, ease of using mobile learning and providing the appropriate infrastructure for its implementation. in this regard, to continuously improve the quality and increase the effectiveness of mobile learning, it is suggested that operational mechanisms be designed, implemented, and continuously evaluated based on the most critical identified challenges.