شناسایی ابعاد، مولفه‌ها و شاخص‌های بومی ارزیابی عملکرد پژوهش در دانشگاه‌های جامع (مطالعه موردی: دانشگاه‌های آزاد اسلامی شهر تهران)

هدف: پژوهش کیفی حاضر با هدف شناسایی ابعاد، مولفه‌ها و شاخص‌های بومی ارزیابی عملکرد پژوهش در دانشگاه‌‌های جامع آزاد اسلامی شهر تهران انجام گرفته است.مواد و روش‌ها: پژوهش حاضر از لحاظ هدف، کاربردیتوسعه‌ای و از لحاظ اجرا پدیدارشناختی و از نظر گردآوری داده‌ها روش کیفی بوده است. لذا ابتدا با بهره از ادبیات و پیشینه‌ی پژوهش، اقدام به شناسایی فاکتورهای تاثیرگذار بر ارزیابی عملکرد حوزه پژوهش دانشگاه‌ها گردید و سپس گردآوری داده‌ها از طریق مصاحبه نیمه‌ساختاریافته با خبرگان و متخصصان حوزه پژوهش و ارزیابی عملکرد، به‌ شیوۀ هدفمند از نوع گلوله برفی تا مرحله رسیدن به اشباع نظری ادامه پیدا کرده است. داده‌ها با تعداد 12 نفر خبره به اشباع نظری رسیده است و طی فرآیند تحلیل داده‌ها با استفاده از استراتژی استراوس کوربین از طریق سه مرحله کدگذاری (باز، محوری و تفسیری)، ابعاد، مولفه‌ها و شاخص‌های ارزیابی عملکرد پژوهش شناسایی گردیده است.بحث و نتیجه‌گیری: نتایج بدست آمده، نشان داد که ارزیابی عملکرد پژوهش در دانشگاه‌های آزاد اسلامی وابسته به ابعاد سه گانه:    1 درون‌دادها با سه مولفه الف نقش منابع انسانی (مشتمل بر 8 شاخص)، ب نقش مدیریت و رهبری (مشتمل بر 5 شاخص)، ج نقش زیرساخت‌ها (مشتمل بر 3 شاخص)، 2 بعد فرآیندها با پنج مولفه الف برقراری سیستم انگیزش و پاداش‌دهی متناسب در حوزه فعالیت پژوهش (مشتمل بر 6 شاخص)، ب ارتقای دانش، بینش و مهارت‌های پژوهشی (مشتمل بر 3 شاخص)، ج اخلاق‌مداری و رعایت ارزش‌های ملی و حرفه‌ای (مشتمل بر 3 شاخص)، د نوآوری، خلاقیت و کارافرینی (مشتمل بر 3 شاخص)، ه استفاده از خرد جمعی، فعالیت‌های گروهی و مشارکتی (مشتمل بر 3 شاخص)، 3 بعد نتایج شامل مولفه‌های الف اثربخشی پژوهش (مشتمل بر 4 شاخص)، ب رقابت‌پذیر بودن پژوهش (مشتمل بر 3 شاخص)، ج درآمدزایی از طریق پژوهش (مشتمل بر 3 شاخص) و د) کمیت و کیفیت فعالیت‌ها و محصولات پژوهش (مشتمل بر 4 شاخص) بوده است. در کل ابعاد سه‌گانه ارزیابی عملکرد پژوهش شامل 12 مولفه و 48 شاخص بوده است. از آنجا که ارزیابی مرکز ثقل همه‌ی سیاست‌ها و راهبردهای بهبود کیفیت محسوب می‌شود، برای بهبود کیفیت یکی از مهم‌ترین اقدامات، ارزیابی است و ارزیابی نیازمند داشتن شاخص‌‌ها است تا علاوه بر تعیین کارایی و اثربخشی، توانایی تعیین نقاط قوت و ضعف سازمان را نیز داشته و راه کارهایی نیز برای رفع نقاط ضعف احتمالی موجود ارائه دهد. یافته‌های این مطالعه از طریق شناسایی ابعاد، مولفه‌ها و شاخص‌های ارزیابی عملکرد پژوهش در دانشگاه‌ها و با رویکردی سیستمی و با درنظرگرفتن شاخص‌های بومی، دستاوردهای نظری و کاربردی مناسبی را در اختیار سیاست‌گذاران، برنامه‌ریزان و مدیران دانشگاه‌ به‌منظور شناسایی نقاط قابل بهبود در عملکرد پژوهشی قرار داده و می‌تواند بستر لازم را جهت ارتقای کیفیت آن فراهم سازد.

Identifying the native dimensions, components and indicators of research performance evaluation in university (A case study: Islamic Azad University in Tehran)

Objectives: The present qualitative study aimed to identify the dimensions, components and indicators of research performance evaluation in Islamic Azad Comprehensive Universities of Tehran. Therefore, in the present study by literature and background of research, it was conducted to identify the factors influencing the performance evaluation of the university’s research field and then by interviewing the experts and specialists of the field of research and performance evaluation and through three stages of coding (open, axial and interpretive), components and indicators of research performance have been identified. Materials and methods: The method of this research is applied development and in terms of performance is phenomenological, and also it has a qualitative approach in terms of data collection. Data collection tools were structured interviews with experts and specialists in research and performance evaluation. The data collection on the purposeful method of snowball sampling has continued until the theoretical saturation was reached. The data or the number of 12 experts has reached theoretical saturation and the data analysis process was carried out using the Corbin’s Stross strategy. Discussion Conclusions. The results of structured interview and its analysis in a qualitative manner through three coding stages, showed that evaluation of research performance in Islamic Azad universities affiliated to the three dimensions including: 1Input with three components (a Component of the role of human resources (including 8 indicators), b) Management role and leadership component (including 5 indicators), C) The component of role of the infrastructure (consisting of 3 indicators), 2 Processes dimension with five components (a  the component of establishing motivation system and appropriate reward in the field of research activity (including 6 indicators), B) the component of knowledge promotion, insights and research skills (including 3 indicators), c) The component morality and observing national and professional values (including 3 indicators), D) the component of innovation, creativity and employment (including 3 indicators), E) The component of the use of collective wisdom, group and participatory activities (consisting of 3 indicators), 3 Results dimension includes a) the research effectiveness component (including 4 indicators), B) The competitive of the research component (consisting of 3 indicators), C)  Income generation component through research (including 3 indicators)  and D) Quantity and quality of activities and products of research (including 4 indicators). In total, triple dimension of research performance evaluation included 12 components and 48 indicators. Since the evaluation of the center of gravity of all policies and strategies of quality improvement is considered to improve the quality of one of the most important measures, and the assessment requires that the index is able to determine the strengths and weaknesses of the organization in addition to determining the efficiency and effectiveness, and provide the ways to resolve existing weaknesses. Findings of this study with a systematic review and considering the local indicators, theoretical and practical approaches to the qualitatively, planners and managers of university to identify the points of improvement in research performance and can be a platform in order to prepare its quality promotion.