بلوغ صوری از دیدگاه ملاصدرا

بلوغ صوری، نشئه ای از مراحل تکامل نفس آدمی است که در حکمت متعالیه با توجه به حدوث جسمانی و حرکت اشتدادی نفس مطرح می شود. این مرحله که صدرالمتالهین آن را به صورت بازه ای از تحولات در وجود نفس، مطرح میکند سرآغاز ویژگی های مهمی مانند تجرد مثالی شدید، ناطقیت، عقل عملی بالفعل، عقل نظری بالقوه، تحول نحوه ی تعلق نفس به بدن، عمل اختیاری کمال‌آور و کسب استعداد بلوغ معنوی است. طرح این ادعا و تبیین آن در حکمت متعالیه با چالش هایی مانند چگونگی حدوث نفس ناطقه قبل از فعلیت عقل نظری، چگونگی فعلیت عقل عملی قبل از عقل نظری، چگونگی تحول نحوه تعلق نفس به بدن، چیستی نسبت بلوغ صوری با بلوغ معنوی و چیستی نسبت بلوغ صوری با بلوغ شرعی مواجه است. باتوجه به نظام حکمت متعالیه، نفس ناطقه با تجرد مثالی شدید و به همراه مرتبه بدوی عقل عملی و عقل نظری مشوب به خیال حادث شده و با عمل اختیاری، اسباب حرکت به سوی بلوغ معنوی را فراهم می آورد. این فعلیت جدید نفس به نحوی ایجاد می شود که کیفیت ارتباط آن با بدن را دستخوش تغییر قرار می دهد.

formal maturity in the thought of mullā ṣadrā

formal maturity constitutes a distinct stage in the soul’s developmental trajectory within transcendent theosophy (hikmat al-mutaʿaliyah), articulated against the background of the soul’s bodily origination and its intensive movement. ṣadr al-mutaʿallihīn presents this stage as a sequence of transformations in the soul’s mode of being, marking the onset of several key features: marked imaginal abstraction, the emergence of the rational soul (naṭiqah), the actualization of the practical intellect, the theoretical intellect remaining in potentiality, a transformation in the soul’s mode of attachment to the body, perfection-conferring voluntary action, and the acquisition of a capacity for spiritual maturity. defending this account within the framework of hikmat al-mutaʿaliyah faces several challenges, including how the rational soul arises prior to the actualization of the theoretical intellect; how the practical intellect can be actualized before the theoretical intellect; how the soul’s attachment to the body is transformed; and the precise relations among formal maturity, spiritual maturity, and juridical-religious (sharīʿa) maturity. using an analytical-deductive method grounded in the principles of transcendent theosophy, this study argues that the rational soul is actualized with intense imaginal abstraction together with a rudimentary practical intellect and a theoretical intellect suffused with imagination; through perfection-conferring voluntary action it thereby provides the conditions for movement toward spiritual maturity. this new actuality of the soul is effected in a manner that alters the quality of its relation to the body.