آموزه صلح از منظر خواجه نصیرالدین طوسی و امانوئل کانت: بررسی تطبیقی

مسئله صلح از زمره‌ی مهم‌ترین مسائلی است که از دیرباز محل بحث و تامل از سوی اندیشمندان مختلف با رهیافت‌های مختلف دینی و فکری بوده است. در این بین، خواجه نصیرالدین طوسی در جهان اسلام و همچنین امانوئل کانت در جهان مسیحیت بحث‌های عمیق و درخور تاملی را در این‌باره بیان داشته‌اند. صلح از منظر خواجه نصیرالدین، اصلی عمیق و بنیادی است که در تمام سطوح وجودی انسان، از نفس فردی تا جامعه و عالم هستی، تجلی می‌یابد. صلح در این دیدگاه، نه صرفاً نبود جنگ، بلکه تعادل، هماهنگی، عدالت و تلاش دائمی برای بهبود شرایط زندگی است. کانت نیز صلح را یک وضعیت مطلوب اجتماعی می‌داند که باید در آن حقوق بشر به‌طور کامل رعایت شده و زمینه‌های عدالت و خیر عمومی فراهم گردد. این تحقیق با روش توصیفی-تحلیلی ضمن تبیین و تحلیل مسئله صلح از منظر خواجه نصیر و امانوئل کانت، به تبیین مشابهات و تمایزات فکری آنان در این‌باره پرداخته و مبانی و پشتوانه‌ی دینی و فکری این دو اندیشمند را در این زمینه مورد تامل قرار می‌دهد. گفتمان خواجه در تبیین مقوله صلح مبتنی بر فطری بودن صلح و وجود زمینه‌های وحیانی آن جهت نیل به کمال و سعادت دنیوی و اخروی است، حال آنکه کانت به عنوان ضرورتی اجتماعی جهت نیل به رفاه دنیوی به صلح نگریسته و تبیینی لیبرالیستی و اومانیستی از آن دارد.

the issue of peace from the perspective of khawaja naṣīr al-dīn al-ṭūsī and immanuel kant: a comparative study

the issue of peace has long been one of the most important topics of discussion and reflection for various thinkers with different religious and intellectual approaches. meanwhile, khawaja naṣīr al-dīn al-ṭūsī in the islamic world, as well as immanuel kant in the christian world, have expressed profound and noteworthy discussions on this issue. according to naṣīr al-dīn al-ṭūsī, peace is a fundamental principle that manifests at all stages of human existence, from the individual self to society and the universe. in this view, peace is not merely the absence of war, but rather balance, harmony, justice, and a constant striving to improve living conditions. kant also considers peace a desirable social state in which human rights are fully respected and the conditions for justice and the common good are provided. by using the descriptive-analytical method, this research investigates the issue of peace from the perspectives of khawaja naṣīr al-dīn al-ṭūsī and immanuel kant and seeks to analyze their intellectual similarities and differences on this issue, while reflecting upon the religious and intellectual foundations and underpinnings of these two thinkers in this regard. khawaja's discourse in explaining the concept of peace is based on the innate nature of peace and its divinely inspired foundations forachieving worldly and spiritual perfection and happiness, while kant views peace as a social necessity for achieving worldly prosperity, offering a liberal and humanistic explanation of it.