ملاحظاتی در باره آنتی تئودیسه

در طول تاریخ فلسفه خداباوران کوشیده اند پاسخهای معقولی برای روایتهای گوناگون مساله شر فراهم آورند. در گروهی از این راه حلها، که امروزه به «تئودیسه» معروف اند، تلاش می شود تبیین خردپسندی از این که چرا خداوند وقوع شرور را تجویز می کند ارائه شود. در سالیان اخیر در حوزه فلسفه دین معاصر جریانی انتفادی نسبت به تودیسه ورزی شکل گرفته است که به «آنتی تئودیسه» نامبردار شده است. بر اساس موضع آنتی تئودیسه، تئودیسه ها ذاتاً ناقص اند و فعالیت تئودیسه ورزی با نقدهای بنیادینی روبروست که نه یک تئودیسه واحد بلکه هر گونه تئودیسه موجود یا ممکنی را تخطئه می کند. بخشی از نقدهای آنتی تئودیسه بر تئودیسه نقدهای روش شناختی است. اتخاذ رویکرد نظری و انتزاعی صرف، اتخاذ موضع درجه دوم (موضع ناظر)، گریز از زبان و فهم تراژیک و سلب جنبه رازآلودگی شرور بخشی از مهمترین نقدهای روش شناختی اند که از سوی مخالفان تئودیسه مطرح شده است. به نظر می رسد نقدهای آنتی تئودیسه بر اساس اختلاف مبنایی در حوزه فرافلسفه شکل می گیرد و طرفداران آنتی تئودیسه دلیلی بر ترجیح مبنای خود ندارند. همچنین با پذیرش تفکیک میان مساله نظری و عملی شر، حذف کامل مساله نظری شر و راه حلهای آن (تئودیسه ها) وجهی ندارد. از سوی دیگر، معنای قوی رازآلودگی در باره شرور از سوی طرفداران آنتی تئودیسه اثبات نشده و تفسیرهای ضعیفتر از آن نیز منافاتی با سودمندی و معقولیت تئودیسه ورزی ندارند.

some considerations on anti-theodicy

throughout the history of philosophy, theists have endeavoured to offer reasonable solutions to the problem of evil. some of these attempts, known today as theodicy, aim at providing a rational justification for why god permits evil to exist. in recent years, a critical movement within contemporary philosophy of religion—termed anti-theodicy—has emerged to challenge this approach. proponents of anti-theodicy argue that theodicies are fundamentally flawed and that the critique of theodicy reveals deep-seated issues not with any single theodicy, but with the very activity of theodicy itself. many anti-theodicy critiques focus on methodological concerns. these concerns include adopting a purely theoretical and abstract approach, as well as a second-order position (the observer position), avoiding tragic language and understanding, and denying the mysterious aspect of evil. these criticisms are based on a fundamental disagreement in the field of meta-philosophy, and proponents of anti-theodicy don’t offer plausible reasons to prefer their own position. also, by the acknowledgement of the distinction between the theoretical and practical problems of evil, there is no point in completely eliminating the theoretical problem of evil and its solutions (theodicies). on the other hand, the strong meaning of the mysteriousness of evil has not been proven by proponents of anti-theodicy, and weaker interpretations cannot reject the usefulness and reasonableness of theodicy.