واکاوی ریشه‌های اگزیستانسیالیستی انسان‌شناسی دینی شریعتی

هدف از پژوهش حاضر بررسی و تحلیل دیدگاه‌های انسان‌شناختی شریعتی و نحوه مواجهه وی با آموزه‌های اگزیستانسیالیستی به مفهوم آزادی و مسئولیت است. شریعتی با بکارگیری نظریه انسان‌شناسی سارتر و تاکید برنقش اراده و آزادی به عنوان عامل تعیین‌کننده در رهایی انسان از چهار زندان طبیعت، جامعه، تاریخ و خویشتن، پروژه فکری خود را صورتبندی کرد. مسئله اصلی این است که نحوه مواجهه شریعتی با انگاره‌های انسانشناختی اگزیستانسیالیسم سارتر به چه شکل بوده است و مهم‌ترین دستاورد این مواجهه در اندیشه و تفکر وی چیست؟ این پژوهش با استفاده از روش تحلیلی- تاریخی می‌خواهد ضمن تحلیل شاخصه‌های اصلی دیدگاه‌های انسان‌شناختی شریعتی و اشتراکات آن با انسان‌شناسی اگزیستانسیالیستی، به بررسی تمایزات اصلی و عمده آن بپردازد. یافته‌های این پژوهش نشان‌گر آن است که شریعتی با الهام از رویکرد رادیکال سارتر به مفهوم مسئولیت فردی، اجتماعی و تاریخی انسان در یک چارچوب مدرن و انسان‌گرایانه می‌پردازد اما تلاش می‌کند تا با استفاده از جوهره الهی وجود انسان در دام پوچی رایج درتحلیل‌های اگزیستانسیالیست‌ها اسیر نشود. وی سعی دارد تا ضمن بکارگیری ظرفیت‌های آموزه‌های سارتر نوعی انسان‌شناسی اگزیستانسیالیستی مدرن و خداباورانه را در برابر آموزه‌های ماتریالیستی رایج با اتکا بر مفهوم آزادی و مسئولیت ترسیم کند.

analyzing the existentialist roots of shariati's religious anthropology

the aim of the current research is to investigate and analyze shariati's anthropological views and how he faced existentialist teachings on the concept of freedom and responsibility. shariatiformulated his intellectual project by applying sartre's anthropological theory and emphasizing the role of will and freedom as the determining factor in liberating man from the four prisonsof nature, society, history and self. the main issue is how shariati encountered theanthropological ideas of sartre's existentialism and what is the most important achievement ofthis encounter in his thought and thinking? this research, using the analytical-historical method,wants to analyze the main characteristics of shariati's anthropological views and itscommonalities with existentialist anthropology, and examine its main and major differences.the findings of this research show that shariati, inspired by sartre's radical approach, analyzesthe concept of individual, social and historical human responsibility in a modern and humanisticframework, but he tries to use the divine essence of human existence in the trap of absurditycommon in the analyzes of existentialists. do not he is trying to draw a kind of modern andgod-believing existentialist anthropology against common materialistic teachings based on theconcept of freedom and responsibility while using the capacities of sartre's teachings.