تبارشناسی مفهوم تجربه دینی و رهیافت‌ها در باره ماهیت آن

تجربه دینی از مباحث مهم فلسفه دین و دین ‌پژوهی است که خاستگاه طرح آن در دوران مدرن برای دفاع ازدین در برابر گسترش خردگرایی و توسعه علوم بود. دراین زمانه با توجه به بافتار و فضای اندیشه ای انسان محورانه و گسترش شیوه تجربه گرایانه، دانشوران دینی گزاره های متن مقدس را با ارجاع به یافته های تجربی ناسازگار یافتند. براین اساس تلاش کردند با روی آوری نوین به متن با بن مایه های مکتب رمانتیک و تکیه بر احساسات و عواطف، گوهر دین را توصیف و تبیین نمایند. جستار حاضر با شیوه توصیفی و تحلیلی درپی پاسخ به چیستی تجربه دینی در شکل پیدایی و برداشت متفاوت دانشوران در گفتمان دینی است. دریافت نقش محوری تئوری تجربه دینی از سوی برخی دانشوران در موجه سازی کنش وحیانی در ادیان ابراهیمی، از یافته های پژوهه حاضر است. تعبیر تجربه دینی با برداشت های متفاوت از جهت وجودشناختی با ساحت درون انسان همساز است اما از حیث معرفت شناختی به دلیل بسندگی و تقلیل دادن منابع شناختی دین و گزاره های دینی به آن، این نظریه را ناموجه می سازد.

genealogy of the concept of religious experience and approaches to its nature

religious experience is one of the key topics in the philosophy of religion and religious studies, whose origin in modern times was rooted in the defense of religion against the rise ofrationalism and the expansion of the sciences. in this era, given the context and intellectualatmosphere of anthropocentrism and the expansion of empiricist approaches, religiousscholars found the propositions of the sacred text to be incompatible with empirical findings.accordingly, they sought to describe and explain the essence of religion through a renewedengagement with the text, drawing on the foundations of the romantic school andemphasizing feelings and emotions. this article, employing a descriptive-analytical approach,aims to examine the nature of religious experience by tracing its emergence and the varyinginterpretations developed by scholars within religious discourse. a central finding of the studyis the pivotal role attributed by scholars to the theory of religious experience in legitimizingrevelatory acts within the abrahamic traditions. while the concept of religious experience, from an ontological perspective, resonates with the inner realm of human existence, it proves epistemologically problematic, as it tends to reduce the epistemic foundations of religion and religious propositions exclusively to experiential sources.