فقه مدرن و جنگ شناختی: فقه مدرن و تحلیلی انتقادی بر رویکردهای «دارالدعوه» و «دارالتبلیغ»

این مقاله با هدف بررسی رویکردهای فقه مدرن در مواجهه با جنگ شناختی به عرصه‌ قلم نشسته است. یافته‌های این پژوهش که بر اساس روش توصیفی‌ تحلیلی انجام‌ شده نشان می‏دهد در رویکرد دارالدعوه مبتنی بر دیدگاه قرضاوی اسلام پیش از آنکه نیازمند تفسیر فقهی و کشف قوانین آن باشد محتاج عقل و برهان است و موفقیت اسلام در حیطه‌ جنگ شناختی نیازمند نرمش، عبور از سختگیری‏های فقهی، و تمرکز بر واقعیت به جای حقیقت است. در رویکرد دارالتبلیغ، متعلق به طارق رمضان، موضع‏گیری نسبت به فقه شدیدتر و خود فقه مانع اصلی گسترش اسلام است. در این رهیافت، اسلام جهت موفقیت در برابر تمدن غرب نیازمند شریعت منهای فقه است. چون فقه باب اصلی تضاد میان دو تمدن غرب و اسلام است. اما در رویکرد دارالفطره که به زعم این نوشتار رویکرد آیت‌الله مصباح یزدی در جنگ شناختی است فقه و استدلال‏های فقهی سنگر مهمی در مقابل تمدن غرب است؛ چنان که به واسطه‌ بهره‏مندی از استدلال‏های فقهی نشان می‏دهد اشکال اساسی دو رهیافت یادشده مداهنه است و به همین دلیل به جای بهره‌مندی از اصل اخلاص در تبلیغ عموماً توجه به منویات جبهه‌ غرب را مد نظر دارند.

modern jurisprudence and cognitive warfare: modern jurisprudence and critical analysis of the approaches of dar al-dawa and dar al-tabligh

this article examines contemporary jurisprudential approaches to cognitive warfare. utilizing a descriptive-analytical methodology, the study finds that within the dar al-da‘wah approach, as framed by yusuf al-qaradawi, islam prioritizes rationality and evidence over purely jurisprudential interpretation. from this perspective, success in cognitive warfare requires adaptability, a departure from rigid legalism, and a focus on practical realities rather than abstract truths. in contrast, the dar al-tabligh approach, associated with tariq ramadan, takes a more critical stance toward jurisprudence, viewing it as a significant impediment to the global dissemination of islam. in this view, islam’s success in confronting western civilization demands adherence to sharia stripped of traditional jurisprudential frameworks, as fiqh is perceived to be the main battleground between islamic and western worldviews. however, in the dar al-fitrah approach—identified in this article with ayatollah misbah yazdi—jurisprudence and its associated reasoning are seen as essential defenses against western ideological incursions. this approach maintains that, through jurisprudential arguments, the fundamental weaknesses of the other two approaches—particularly their tendency toward compromise and hypocrisy—can be exposed. accordingly, while dar al-da‘wah and dar al-tabligh are influenced by western imperatives, dar al-fitrah emphasizes sincerity in religious propagation and remains anchored in islamic legal tradition.