خیار عیب و چالش تاخیر در اعمال؛ تحلیل فقهی و حقوقی

خیار عیب حقی است که به خریدار اجازه می‌دهد در صورت وجود عیب در کالا معامله را فسخ یا ارش (مابه‌التفاوت قیمت) دریافت کند. نوشتار حاضر به این پرسش می‌پردازد که آیا تاخیر خریدار در اعمال خیار عیب حق فسخ و مطالبه‌ ارش وی را ساقط می‌کند یا خیر؟ این نوشتار با شیوه‌ توصیفی‌ تحلیلی و با بررسی تاثیر تاخیر در اعمال خیار عیب بر حق فسخ و ارش نشان داد تاخیر به‌خودی‌خود موجب سقوط این حقوق نمی‌شود، مگر آنکه حاکی از رضایت ضمنی خریدار باشد و در صورت تاخیر غیر موجه و تضرر فروشنده حق فسخ ساقط می‌شود، اما حق ارش تا زمانی که خریدار صریحاً از آن صرف‌نظر نکرده یا فروشنده را ابرا نکند باقی می‌ماند. این دیدگاه می‌تواند در حمایت از خریداران در معاملات آنلاین و تعیین زمان مرجوعی کالا نقش مهمی ایفا کند. پیشنهاد می‌شود قانون‌گذار با به‌روزرسانی مقررات مربوط به خیار عیب، از جمله تعریف دقیق‌تر مفهوم فوریت، تعیین مدت‌ زمان مشخص برای اعمال خیار، و تعیین ضمانت اجراهای روشن برای عدم اعمال به‌موقع آن به شفافیت بیشتر در روابط تجاری و جلوگیری از تضییع حقوق متعاملین کمک کند.

the option of defect and the challenge of delay in its exercise: a jurisprudential and legal analysis

the option of defect is a right that allows the buyer to rescind the transaction or receive compensation in the event of a defect in the goods. this research examines whether the buyer’s delay in exercising the option of defect leads to the lapse of their right to rescind and claim compensation. this study employs a descriptive-analytical method and examines the impact of delay in exercising the option of defect on the rights of rescission and compensation. the findings show that a delay does not, in itself, lead to the lapse of these rights unless it indicates the buyer’s implied consent to the defect. in case of an unreasonable delay that causes detriment to the seller, the right of rescission lapses; however, the right to claim compensation remains valid as long as the buyer does not explicitly waive it or release the seller from the obligation. this approach can play an important role in protecting buyers in online transactions and determining the return period for goods. it is recommended that the legislator update the regulations concerning the option of defect, including providing a clearer definition of &immediacy,& specifying a time limit for exercising the option, and setting clear sanctions for failure to exercise it in a timely manner. this contributes to greater transparency in commercial relations and prevents the violation of the rights of the parties involved.