چالش‌های عدالت‌گستری؛ عذرخواهی و بخشایش به‌منزلۀ افق‌های تازه در دیوان کیفری بین‌المللی

برپایی عدالت از مهم‌ترین اهداف تاسیس دیوان کیفری بین‌المللی است، همان‌گونه که اساسنامۀ این دیوان و قواعد مرتبط با آن نیز در راستای بازنمایی و اجرای عدالت در نظام کیفری بین‌المللی تدوین شده‌ است. از این‌رو، چیستی و تحلیل چالش‌ها و محدودیت‌های دیوان در واقعیت‌بخشی به این مهم موضوع محوری پژوهش کنونی است. ابهام اصلی این است که کدام پاسخ در برابر جنایات شدید بین‌المللی همچون نسل‌کشی و جنایات جنگی در مقیاسی بزرگ که جهان را غرق در بی‌عدالتی می‌کنند، می‌تواند مظهر و مدعی بازگشت، استقرار و تحقق عدالت باشد؟ یافته‌های پژوهش نشان می‌دهد که دیوان برای نیل به این هدف با چالش‌های ساختاری و پاسخ‌شناسانۀ قابل توجهی روبه‌روست، ازجمله محدودیت در اعمال صلاحیت، دشواری ارجاع وضعیت به دیوان، تنگناهای مربوط به مصادیق جنایات تحت صلاحیت و نیز چالش‌های مربوط به سزادهی، جبران خسارت، عدالت ترمیمی و مصالحه. این سختی‌ها و پیچیدگی‌ها، در عمل استقرار عدالت را نسبی، محدود و نمادین ساخته‌اند. به همین دلیل باید در پی فراعدالت بود، به این معنا که با اصلاح اساسنامه و توجه به سازوکارهای صلح‌مدار همچون «عذرخواهی» و «بخشایش»، تا حدودی کمبودهای عدالت‌گستری دیوان را جبران کرد.

challenges of dispensing justice; apology and forgiveness as new horizons in the international criminal court

the establishment of justice is one of the most important objectives behind the founding of the international criminal court، just as the statute of this court and its related rules have been formulated to represent and administer justice within the international criminal system. therefore، the central focus of the current research is to analyze the nature and challenges and limitations the court faces in realizing this crucial goal. the main ambiguity is this: which response، in the face of severe international crimes such as genocide and war crimes on a large scale that plunge the world into injustice، can claim to be the emblem of the return، establishment، and realization of justice? the findings of the research indicate that the court faces significant structural and response-related challenges in achieving this objective، including limitations in exercising jurisdiction، difficulties in referring situations to the court، constraints regarding the specific instances of crimes under its jurisdiction، as well as challenges related to sentencing، reparations، restorative justice، and reconciliation. these difficulties and complexities have، in practice، rendered the establishment of justice relative، limited، and symbolic. for this reason، one must seek meta-justice; meaning that by amending the statute and paying attention to peace-oriented mechanisms such as apology and forgiveness، the shortcomings in the court's dispensation of justice can be partially compensated for.