مشروعیت کسب‌وکارهای خرده‌فروشی نقدی بدون موجودی انبار از منظر اقتصاد اسلامی

«خرده‌فروشی نقدی بدون موجودی انبار»، موسوم به درآپ‌شیپینگ (dropshiping) نوعی مدل نوین خریدوفروش است که در آن فروشنده بدون داشتن موجودی انبار کالایی را می‌فروشد. در این مقاله با استفاده از روش تحلیلی فقهی به بررسی مشروعیت این نوع معامله از منظر فقه اسلامی می‌پردازیم. برای این نوع معامله چند حالت بیع جزئی، بیع کلی فی‌الذمه و بیع وکالتی مطرح است. بر اساس یافته‌های تحقیق، در مورد خرده‌فروشی نقدی بدون موجودی انبار در حالت بیع جزئی معین، با استناد به روایاتی نظیر «لا تبع ما لیس عندک»، سه رویکرد بطلان بیع در صورت عدم ملکیت مبیع، تطبیق بر بیع فضولی با جلب رضایت مالک اصلی و جواز آن در صورت وجود قدرت بر تحویل کالا مطرح است. انجام این معامله به‌صورت بیع کلی فی‌الذمه، به‌صورت نقد و حالّ، بدون نیاز به تطبیق بر بیع سلف، در فقه شیعه جایز است؛ مشروط بر اینکه بایع توانایی تسلیم مبیع را داشته باشد و شفافیت در قراردادها رعایت شود. اما پیشنهاد انجام این معامله بر اساس بیع وکالتی که از سوی اندیشمندان اهل‌سنت، جهت تصحیح آن، مطرح شده است، با ماهیت اصلی این نوع معامله که مبتنی‌بر بیع برای خود خرده‌فروش است، همخوانی کامل ندارد.

legitimacy of dropshipping from the perspective of islamic economics

“cash retail without inventory”, known as dropshipping, is a new type of buying and selling model in which the seller sells goods without having inventory. in this article, we examine the legitimacy of this type of transaction from the perspective of islamic jurisprudence using an analytical-jurisprudential method. for this type of transaction, there are several cases: partial sale, general sale with liability, and agency sale. based on the findings of the research, in the case of partial sale in dropshipping, citing narrations such as & don’t sell anything you don’t have.&, three approaches are proposed: invalidating the sale in the case of lack of ownership of the sold item, applying it to a non-existent sale with the consent of the original owner, and permitting it if there is the power to deliver the goods. carrying out this transaction as a general sale with a guarantee, in cash and delivery at the moment, without the need to apply it to a previous sale, is permissible in shiite jurisprudence; provided that the seller has the ability to deliver the sold item and transparency in the contracts is observed. however, the proposal to carry out this transaction based on a sale of agency, which has been put forward by sunni scholars to correct it, is not fully consistent with the main nature of this type of transaction, which is based on a sale to the retailer himself.