ارتقای ظرفیت نهادهای سیاست‌گذاری شورایی در بهره‌مندی از سازمان‌های مشاوره سیاستی: مطالعه موردی دفتر هیئت دولت ایران

در سال‌های اخیر دولت‌ها با هدف افزایش کارآمدی، صرفه‌جویی اقتصادی، کاهش مقاومت‌های بوروکراتیک و/یا بهره‌گیری از ظرفیت‌های تخصصی بیرونی، به همکاری با سازمان‌های مستقل مشاوره سیاستی روی آورده‌اند؛ اما برخی محدودیت‌های قانونی، مالی و اجرایی مانع استفاده بهینه از ظرفیت این سازمان‌ها در نظام تصمیم‌گیری کشور شده است. با توجه اهمیت نقش دفتر هیئت‌دولت در نظام تصمیم‌گیری کشور، پژوهش حاضر با هدف ارائه راهکارهای عملی برای بهره‌برداری بیشتر دفتر هیئت‌دولت از ظرفیت‌های مشاوره‌ای در راستای ارتقای تصمیم‌گیری‌های سیاستی انجام شده است. داده‌ها در مرحله اول از طریق مصاحبه‌های عمیق با خبرگان و در مرحله دوم از طریق نشست‌های خبرگانی در بازه زمانی تیرماه تا دی‌ماه 1402 گردآوری شده‌اند. این مطالعه با استفاده از روش تحلیل ساختاری-کارکردی به ارزیابی وضعیت کنونی دفتر هیئت‌دولت در ارتباط با نهادهای مشاوره‌ای پرداخته است و پس از تحلیل نقاط ضعف و قوت در هر یک از مولفه‌های کلیدی کارکرد و ساختار، سه گزاره بدیل (1) حفظ وضعیت فعلی، (2) اصلاحات نسبی و (3) تحول بنیادین در ساختار و کارکردها را برای ارتقای ارتباط دفتر هیئت‌دولت با سازمان‌های مشاوره سیاستی پیشنهاد و تشریح می‌کند. در هر گزاره نقش دفتر هیئت‌دولت، رویکرد ارتباطی، تحولات ساختاری و کارکردی لازم، مزایا و چالش‌ها و دلالت‌های سیاستی آن بیان شده است. این گزاره‌ها در تحلیل وضعیت‌ها و گزینه‌های سیاستی مختلف به تصمیم‌گیران کمک می‌کند و سیاست‌گذاران می‌توانند بسته به اولویت‌های راهبردی و منابع موجود، یکی از این گزینه‌ها را به‌عنوان مسیر آینده برگزینند.

enhancing the capacity of policy boards in utilizing policy advisory organizations: a case study of the iran's cabinet office

in recent years, governments have increasingly collaborated with independent policy consulting organizations to enhance efficiency, achieve cost savings, reduce bureaucratic resistance, and leverage external expertise. however, certain legal, financial, and operational constraints have hindered the optimal utilization of these organizations within iran's decision-making system. considering the pivotal role of the cabinet office (heiat-e-dowlat) in national policy formulation, this research aims to provide practical solutions for maximizing its use of consulting capacities to improve policy decisions. data was collected through in-depth expert interviews and expert panel sessions conducted between july and december 2023. employing a structural-functional analysis, the study evaluates the current state of the cabinet office's relationship with consulting entities. following an analysis of strengths and weaknesses in key structural and functional components, three alternative propositions are proposed and elaborated to enhance the cabinet office's engagement with policy consulting organizations: (1) maintaining the status quo, (2) implementing moderate reforms, and (3) undertaking fundamental transformation. each proposition outlines the role of the cabinet office, the communication approach, necessary structural and functional changes, associated advantages and challenges, and relevant policy implications. these propositions assist decision-makers in analyzing various situations and policy options, enabling policymakers to select a suitable path based on strategic priorities and available resources.