تحلیل تعادل معنایی در ترجمۀ خدیوجم از کتاب الایام بر اساس الگوی رایس و بیکر

نوع متن، راهکارهای ترجمه را مشخص می‌کند؛ بنابراین برخورداری از نظامی که تعیین‌کنندۀ نوع متن است، بسیار اهمیت دارد. رایس در الگوی خود از چهار نوع متن با نقش‌های: اطلاعاتی، بیانی، ترغیبی و نیز شنیداری رسانه‌ای نام برده است. آثاری نظیر: الایام که در ژانر زندگی‌نامۀ خودنوشت طبقه‌بندی شده‌اند، ترکیبی از نقش‌های: اطلاع‌رسانی، بیانی و ترغیبی هستند؛ بنابراین مترجم باید در ترجمۀ این آثار از راهکارهای متناسب با هر نقش استفاده کند؛ زیرا این نقش‌ها هستند که تعیین می‌کنند، مترجم چگونه و بر اساس چه راهکارهایی باید ترجمه کند. پس از شناخت نوع متن، دو سنجۀ عینی در اختیار تحلیلگر ترجمه است؛ نخست معیارهای زبانی و دوم معیارهای فرازبانی. معیارهای زبانی شامل: تعادل‌های معنایی، واژگانی، دستوری و سبکی است که در پژوهش حاضر، تنها تعادل معنایی مد نظر است و با الگوی بیکر در ارتباط با انواع معانی منطقی، القائی، پیش‌انگاشته و برانگیخته حمایت می‌شود. به منظور کاربست الگوی رایس و بیکر در معنی‌شناسی نقش‌گرا، ترجمۀ حسین خدیوجم، از کتاب الایام طه حسین، انتخاب شده است. خدیوجم، کتاب یاد شده را با عنوان آن روزها به فارسی ترجمه کرده است. روش پژوهش، توصیفی- تحلیلی است. نتایج پژوهش نشان می‌دهد که خدیوجم، الایام را بر اساس نقش مسلط آن یعنی: اطلاع‌رسانی، ترجمه کرده است. مترجم، صرف‌نظر از برخی کاستی‌هایی که در ترجمۀ معانی تاکیدی دارد، توانسته، تعادل معنایی را بین متن مبدا الایام و متن مقصد آن (= آن روزها) در ابعاد منطقی، القائی، پیش‌انگاشته و برانگیخته برقرار سازد. ترجمۀ خدیوجم، از الایام، بر اساس سنجه‌های معنی‌شناسی نقش‌گرا هم‌ارز با متن مبدا است.

analysis of semantic equivalence in khadivjam’s translation of al-ayyām based on reiss and baker’s model

the type of a text specifies translation approaches; therefore،it is essential to have a system that determines the type of the text. in her model،reiss mentioned four types of texts with informative،expressive،appellative،and audio-medial functions. classified under the autobiography genre،works like al-ayyām (= the days) represent a composition of informative،expressive،and appellative functions. therefore،translators should adopt approaches tailored to each function while translating such works،as these functions determine how translators should employ what translation approaches. after the text type is identified،two objective measures are at the translation analyst’s disposal: linguistic criteria and metalinguistic criteria. the linguistic criteria include semantic،lexical،syntactic،and stylistic equivalences،among which only the semantic equivalence is focused in this study. the semantic equivalence is also supported by baker’s model in relation to logical،inductive،presupposed،and provoked meanings. hosein khadivjam’s translation of taha hosein’s al-ayyām was selected to apply reiss and baker’s model to functional semantics. khadivjam translated this book into persian under the title of the days. the results of this descriptive-analytical study indicated that khadivjam translated al-ayyām based on its dominant function،i.e. the informative function. regardless of certain shortcomings that have emphatic meanings in translation،the translator succeeded in striking a semantic equivalence between the original text of al-ayyām and its translated text (i.e. the days) in logical،inductive،presupposed،and provoked dimensions. therefore،khadivjam’s translation of al-ayyām equals the original text with respect to the measures of functional semantics.