صورت بندی سنت های قربانی در جغرافیای ایران: بررسی تطبیقی مفهوم قربانی میان اساطیر و باورهای رایج اجتماعی در پیروان ادیان زرتشتی، مندائی و یهودی

این پژوهش به بررسی جغرافیایی سنت‌های قربانی در ایران با تمرکز بر جوامع زرتشتی، مندائی و یهودی می‌پردازد. هدف اصلی، تحلیل تطبیقی مفهوم قربانی در اساطیر و باورهای اجتماعی این ادیان است تا ارتباط بین انگاره‌های اساطیری و مناسک رایج را در مناطق مختلف ایران (تهران، یزد، اصفهان، همدان و خوزستان) کشف کند. روش تحقیق کیفی و توصیفی تحلیلی است. یافته‌ها نشان می‌دهد که سنت‌های قربانی در هر سه گروه دینی، تحت تاثیر عوامل جغرافیایی فرهنگی و پیشینه اساطیری شکل گرفته‌اند. برای مثال، قربانی در آیین زرتشتی بیشتر جنبه تقدسی و نمادین دارد، در حالی که در مندائی‌ها و یهودیان، پیوندی قوی با آیین‌های تطهیر و نذر مشاهده می‌شود. همچنین، تفاوت‌های منطقه‌ای در شیوه اجرای مناسک (مانند نوع حیوانات قربانی یا زمان برگزاری) به وضوح قابل شناسایی است. نتایج پژوهش بر این نکته تاکید دارد که قربانی نه تنها یک عمل دینی، بلکه بازتابی از تعامل محیط جغرافیایی، تاریخ و فرهنگ محلی است. این مطالعه به درک عمیق‌تری از تنوع آیینی ایران و نقش جغرافیا در شکل‌گیری باورها کمک می‌کند.

the formation of sacrificial traditions in the geography of iran: a comparative study of the concept of sacrifice among mythology and common social beliefs among followers of zoroastrian, mandaean, and jewish religions

this research deals with a geographical study of sacrificial traditions in iran, focusing on zoroastrian, mandaean, and jewish societies. the main goal is a comparative analysis of the concept of sacrifice in the mythologies and social beliefs of these religions in order to discover the connection between mythological ideas and common rituals in different regions of iran (tehran, yazd, isfahan, hamadan, and khuzestan). the research method is qualitative and descriptive-analytical. the findings show that sacrificial traditions in all three religious groups have been shaped by geographical-cultural factors and mythological background. for example, sacrifice in zoroastrianism has a more sacred and symbolic aspect, while in mandaeans and jews, a strong connection with purification and vow rituals is observed. regional differences in the way the rituals are performed (such as the type of animals sacrificed or the time of the event) are also clearly identifiable. the results of the study emphasize that sacrifice is not only a religious act, but also a reflection of the interaction of the geographical environment, history, and local culture. this study contributes to a deeper understanding of the ritual diversity of iran and the role of geography in the formation of beliefs.