بازخوانی تفاوت‌های جنسیتی در ادراک معماری: تحلیل انسان‌شناسانه از خانه موزه میرزا کوچک جنگلی

ادراک فضاهای معماری تحت تاثیر عوامل متعددی از جمله جنسیت، فرهنگ، و پیشینه اجتماعی شکل می‌گیرد. این پژوهش با هدف بررسی تاثیر تفاوت‌های جنسیتی بر ادراک معماری، خانه موزه میرزا کوچک در شهر رشت را به‌عنوان مطالعه موردی انتخاب کرده است. این خانه، که نمونه‌ای برجسته از معماری سنتی گیلان محسوب می‌شود، فرصتی برای تحلیل رفتارها و واکنش‌های ادراکی زنان و مردان در مواجهه با فضای معماری فراهم می‌کند. روش تحقیق شامل پرسشنامه، مشاهده، مصاحبه و تحلیل رفتار بازدیدکنندگان است. داده‌ها با استفاده از تکنیک‌های توصیفی و تحلیلی در فرمت فیلد نوتی از مشاهدات در روند مقاله بررسی شده‌اند. نتایج نشان می‌دهد که زنان بیشتر به جزئیات تزئینی و عناصر حسی محیط توجه دارند، در حالی که مردان بر جنبه‌های کلی و عملکرد فضایی تمرکز می‌کنند. همچنین، فضاهای باز و ایوان‌های خانه برای مردان جذاب‌تر و فضاهای داخلی با تزیینات و نورپردازی برای زنان معنادارتر است. این مطالعه نشان می‌دهد که طراحی معماری باید به تفاوت‌های جنسیتی در ادراک توجه داشته باشد تا بتواند تجربه‌ای متعادل‌تر و موثرتر برای همه کاربران فراهم کند. به‌ویژه در فضاهای تاریخی و فرهنگی، استفاده از المان‌های بومی و طراحی‌های متناسب با ادراکات جنسیتی می‌تواند حس تعلق و ارتباط بازدیدکنندگان با محیط را تقویت کند. یافته‌های این پژوهش می‌تواند به معماران و طراحان در ایجاد فضاهای معماری متعادل و کارآمد برای هر دو جنس کمک کند.

rereading gender differences in architectural perception: an anthropological analysis of mirza kouchak jangli’s house museum

the perception of architectural spaces is influenced by several factors, including gender, culture, and social background. this study, with the aim of investigating the impact of gender differences on the perception of architecture, has selected the mirza kouchak museum house in rasht as a case study. this house, which is considered an outstanding example of traditional gilan architecture, provides an opportunity to analyze the behaviors and perceptual reactions of women and men when encountering architectural space. the research method includes questionnaires, observation, interviews, and analysis of visitor behavior. the data were analyzed using descriptive and analytical techniques in the field note format of observations in the course of the article. the results show that women pay more attention to decorative details and sensory elements of the environment, while men focus on general aspects and spatial function. also, open spaces and verandas of the house are more attractive to men, and interior spaces with decorations and lighting are more meaningful to women. this study suggests that architectural design should consider gender differences in perception in order to provide a more balanced and effective experience for all users. especially in historical and cultural spaces, the use of indigenous elements and designs that are appropriate for gender perceptions can strengthen visitors’ sense of belonging and connection to the environment. the findings of this research can help architects and designers create balanced and effective architectural spaces for both genders.