توان‌سنجی و تعادل‌سنجی توسعه‌ کلان‌کاربری‌ها در جزیره‌ قشم

استفاده‌ غیر منطقی انسان از سرزمین در بسیاری از نقاط دنیا منجر به نابودی پتانسیل‌های طبیعی و منابع موجود ‏شده ‏است. ‏ارزیابی توان بالقوه و تخصیص کاربری‌های متناسب با توان سرزمین روشی است که می‌تواند میان توان ‏طبیعی محیط، ‏توسعه‌ کاربری‌ها، و همچنین فعالیت‌های انسان در فضا یک رابطه‌ منطقی و سازگاری ‏پایدار برقرار کند. در این زمینه، در ‏مطالعه‌ حاضر به ‏ارزیابی توان اکولوژیک و تعادل‌سنجی توسعه‌ کلان‌کاربری‌، از جمله توسعه‌ شهری و روستایی و توسعه‌ صنعتی ‏و توسعه‌ ‏کشاورزی آبی، در جزیره‌ قشم مبتنی بر معیارهای اکولوژیک و شاخص‌های فضایی بر اساس سوابق مطالعاتی موجود ‏‏پرداخته ‏شد. ‏سپس، ضمن تدوین مدل حرفی برای کاربری‌ها، شاخص‌های مکانی در قالب ‏مدل‌های ریاضی با منطق جبر ‏بولین تلفیق و ‏لایه‌های هر شاخص در ‏محیط سامانه‌ ‏‏اطلاعات جغرافیایی (‏gis‏)‏ ‏نقشه‌سازی و تلفیق شد. ‏مطابق نتایج ‏‏17473.49‏ هکتار از ‏سطح جزیره دارای توان اکولوژیک برای توسعه‌ شهری، ‏34736.25‏ هکتار دارای توان برای توسعه‌ روستایی، ‏‏30089.93‏ هکتار دارای توان برای توسعه‌ صنعتی، و 957.56‏ هکتار دارای توان برای توسعه‌ کشاورزی آبی است. از نظر تعادل‌سنجی نیز منطقه دارای ‏‏‏‏17473.49 هکتار توسعه‌ ممکن شهری، 650.64 ‏هکتار و 34709.51 هکتار توسعه‌ متعادل و توسعه‌ ممکن روستایی، ‏‏2251.55 هکتار و 2389 هکتار توسعه‌ متعادل و ممکن صنعتی، و 957.56 هکتار ‏‏توسعه‌ متعادل کشاورزی آبی است. نتایج ‏ارزیابی توان اکولوژیک در جزیره‌ قشم می‌تواند به عنوان بستری برای ‏توسعه‌ متعادل ‏کاربری‌ها و ابزاری برای شناسایی ‏بی‌تعادلی‌های موجود به سنجش ظرفیت‌ها و محدودیت‌های اکولوژیک ‏منطقه برای ‏توسعه‌ کلان‌کاربری‌ها، امکان بهره‌برداری ‏چندگانه از ظرفیت‌های قابل برنامه‌ریزی، شناسایی ملاحظات ‏مخاطرات طبیعی ‏و حساسیت محیط در توسعه‌ کاربری‌ها در ‏محدوده‌ مورد مطالعه کمک کند.‏

land potential and balance analysis of macro-land use ‎ development in qeshm island

irrational human use of land in many parts of the world has led to the destruction of natural ‎potential and existing resources. evaluating potential and allocating land uses is a ‎method that can establish a logical relationship and sustainable compatibility between the ‎natural potential of the environment, land use development, and human activities in space. ‎the present study evaluated the ecological potential and balance of macro-land use ‎development, including urban and rural development, industrial development, and irrigated ‎agricultural development on qeshm island based on ecological criteria and spatial indicators ‎derived from existing study records. subsequently, while developing a literal model for land uses, spatial ‎indicators were integrated in the form of mathematical models using boolean algebra logic, ‎and the layers of each indicator were mapped and integrated in a geographic information ‎system (gis) environment. according to the results, 17,473.49 ha of the island’s surface have ‎ecological potential for urban development, 34,736.25 ha for rural development, 30,089.93 ha ‎for industrial development, and 56,957 ha for irrigated agriculture development. in terms of ‎balance, the region has 17,473.49 ha of possible urban development, 650.64 ha and 34,709.51 ‎ha for balanced and possible rural development, 2,251.55 ha and 2,389 ha for balanced and ‎possible industrial development, and 56,957 ha for balanced irrigated agriculture development. ‎the results of the ecological capacity assessment on qeshm island can serve as a platform for ‎the balanced development of uses and a tool for identifying existing imbalances. this assessment helps to evaluate the ecological capacities and limitations of the region for the development of macro-‎uses, the potential for multiple exploitation of plannable capacities, and the identification of ‎considerations regarding natural hazards and environmental sensitivity in the development of uses in ‎the study area.