فراتحلیلی بر مطالعات جزیره‌ گرمایی شهری در ایران

جزیره‌ گرمایی شهری مشهودترین نمود تغییر اقلیم در شهرهاست که امروزه علاقه‌ تحقیقاتی فراوانی را به خود جلب کرده است. به‌رغم اهمیت بالای جزایر حرارتی شهری و حجم گسترده‌ای از مطالعات انجام‌شده در این زمینه، این موضوع به صورت سیستماتیک در پژوهش‌های داخلی تحلیل نشده است. پژوهش حاضر با هدف فراتحلیل مطالعات پیشین در حوزه‌ جزایر گرمایی شهری تدوین شد و با تمرکز بر مطالعات داخلی، ضمن بررسی روند مطالعات، قصد داشت ماهیت آن‌ها را به لحاظ ابعاد مختلف واکاوی و شکاف‌های تحقیقاتی را استخراج کند. جامعه‌ آماری پژوهش‌ شامل نشریات معتبر داخلی و مقالات نمایه‌شده در پایگاه‌‌های اطلاعاتی مگیران، نورمگز، و جهاد دانشگاهی است که در مجموع 213 مطالعه را در بر می‌گیرد. یافته‌های تحقیق حاکی از روند صعودی مطالعات است که به مرور بر ابعاد و گستردگی آن‌ها افزوده شده است. تاکنون، جزایر حرارتی شهری در بیش از 40 شهر کشور مطالعه شده که عمده‌ترین آن‌ها در شهرهای تهران (33%) و اصفهان (25/8%) و مشهد (28//7%) بوده است. این مطالعات در بیش از 88 نشریه‌ داخلی به چاپ رسیده‌اند که جغرافیدانان و اقلیم‌شناسان بیشترین نقش را در تدوین آن‌ها داشته‌اند. حدود 90 درصد مطالعات از نوع کاربردی بوده و با رویکرد کمی به نگارش درآمده‌اند. در گردآوری داده‌ها نیز تصاویر ماهواره‌ای و داده‌های هواشناسی بیش از دیگر روش‌ها کاربرد داشته است. پژوهش حاضر چهار حیطه‌ موضوعی اصلی در این زمینه را شناسایی کرد که «اندازه‌گیری جزایر گرمایی شهری و تاثیر عوامل مختلف بر آن» در مطالعات غالب بوده است. در نهایت، مطالعه‌ حاضر شکاف‌های موجود در موضوع جزایر گرمایی شهری را استخراج کرد. یادآور می‌شود تاکنون دانش معقولی در زمینه‌ سنجش جزایر گرمایی شهری تولید شده است؛ لیکن، کافی نبوده و مطالعات آینده باید به سمت ارائه‌ راهکارها و استراتژی‌های کاهش و انطباق و در نتیجه افزایش تاب‌آوری اقلیمی شهرها در برابر این پدیده حرکت کنند.

a meta-analysis on urban heat island studies in iran

the urban heat island (uhi) is the most visible manifestation of climate change in cities, which has generated a lot of research interest in recent years. despite the high importance of uhi and the large volume of studies conducted in this field, this issue has not been systematically analyzed in domestic research. the present study was developed with the aim of meta-analyzing previous studies in the field of uhi and, by focusing on domestic studies, it aims to examine the research process, analyze their nature in terms of different dimensions and extract research gaps. the statistical population of the study includes reputable domestic publications and articles indexed in the databases of magiran, normagz, and jihad daneshgahi, which includes a total of 213 studies. the findings of the study indicate an upward trend in studies, and their dimensions and depth have gradually increased in this field. so far, uhi has been studied in more than 40 cities in the country, with the majority conducted in the cities of tehran (33%), isfahan (8.25%), and mashhad (7.28%). these studies have been published in more than 88 domestic journals, with geographers and climatologists playing the largest role in their compilation. about 90% of the studies are of an applied type and have been written with a quantitative approach. in addition, satellite images and meteorological data have been used more than other methods in data collection (more than 70%). four main thematic areas were identified in uhi studies, of which “measuring uhi and the impact of various factors on them” is the dominant theme. finally, the present study extracts the gaps in the topic of uhi and highlights that a reasonable amount of knowledge has been produced in the field of measuring uhi to date; however, it is not enough, and future studies should move towards providing mitigation and adaptation solutions and strategies, thereby increasing the climate resilience of cities against this phenomenon.