>
Fa   |   Ar   |   En
   تحلیل همبستگی فضایی تحولات جمعیتی با تغییرات شدت آسیب‌پذیری یک دهۀ اخیر کلان‌شهر تهران  
   
نویسنده رضایی راد هادی ,اکبریان زهرا
منبع آمايش سرزمين - 1399 - دوره : 12 - شماره : 2 - صفحه:299 -330
چکیده    کلان‌شهرها، به واسطه جمعیت کلان‌شهری، بیش از سایر شهرها در معرض آسیب ناشی از بلایای محیطی قرار دارند و اغلب به طور روزافزون میزان آسیب‎پذیری آن‌ها در حال افزایش است. ارزیابی آسیب‎پذیری، به‌ویژه در بازه‎های زمانی مشخص، پایه‎های جدیدی را برای برنامه‎ریزی و مدیریت شهری بهتر فراهم آورده است. علاوه بر این، طی سالیان اخیر، مفهوم واژه آسیب‎پذیری در چارچوب بررسی ارتباط بین سیستم‎های به‌هم‌پیوسته طبیعی‌ انسانی و به تبع آن در اکولوژی انسانی همواره مورد توجه قرار گرفته است. از سوی دیگر، جابه‌جایی‎های جمعیتی در مناطق مختلف شهرهای بزرگ همواره تابع الگوهای مختلف است. ازین‌رو، هدف اصلی از پژوهش حاضر شناسایی ارتباط فضایی تحولات جمعیتی مناطق کلان‌شهر تهران با تغییرات شدت آسیب‌پذیری محیطی طی یک دهه اخیر بود. روش‎شناسی پژوهش مشتمل بر ارزیابی آسیب‎پذیری در سه لایه آسیب‌های ناشی از مخاطرات طبیعی، آسیب‌های ناشی از ساختار شهری، و آسیب‎های محیطی طی دهه اخیر شهر تهران است. همچنین، با استفاده از نتایج سرشماری، تغییرات جمعیتی در 22 منطقه شهر تهران در یک دهه اخیر بررسی شد. نتایج پژوهش حاکی از آن است که نیمه جنوبی شهر در یک دهه اخیر بیشترین افزایش آسیب‌پذیری را داشته که موجب بیشترین کاهش جمعیت شده است. البته باید به منطقه 18، که در پهنه غربی شهر واقع شده، اشاره کرد که به‌رغم افزایش آسیب‌پذیری با افزایش جمعیت روبه‌رو بوده است. پهنه شرقی نیمه شمالی شهر هم با افزایش آسیب‌پذیری همراه بوده که طی دهه اخیر دچار افزایش شدید جمعیت شده است. این تحولات می‌تواند در بحران‌های احتمالی آینده این بخش از شهر را به‌شدت دچار چالش کند. همچنین، در پهنه غربی نیمه شمالی کاهش آسیب‌پذیری همراه افزایش جمعیت شهری حادث شده است که باید به ظرفیت‌پذیری جمعیت مورد قبول این بخش از شهر (به‌ویژه منطقه 22) از حیث تغییرات آسیب‌پذیری توجه ویژه شود.
کلیدواژه آسیب‌پذیری محیطی، تحولات جمعیتی، ظرفیت‎پذیری جمعیت، کلان‌شهر تهران، مدیریت شهری
آدرس دانشگاه بوعلی سینا, گروه مهندسی شهرسازی, ایران, دانشگاه آزاد اسلامی واحد همدان, ایران
پست الکترونیکی h.rezaeirad@basu.ac.ir
 
 

Copyright 2015
Islamic World Science Citation Center
All Rights Reserved