دلایل تاثیرگذاری انسان برجهان از طریق تطابق و تشابه با قوای آسمانی (عقل، نفس و فلک) از منظر ابن‌سینا و ملاصدرا

فیلسوفان اسلامی حوادث جهان مادّی را متاثّر از حوادث عالم افلاک می‌دانند. آن‌ها معتقدند، انسان از طریق تطابق و تشابه با قوای آسمانی (عقل، نفس و فلک) توان تاثیرگذاری بر روی جهان مادی از غیر طرق عادی را داراست. این تحقیق در پی بررسی و مقایسه دلایل فیلسوفان مسلمان (با تاکید بر آراء ابن‌سینا و ملاصدرا) بر این ادعا و ارزیابی آن‌ها از حیث منطقی است. در این مسیر با استفاده از روش تحقیق کتابخانه‌ای ادله دو فیلسوف استخراج، مقایسه و ارزیابی‌شده است. نتیجه تحقیق آن است که اموری همچون تشابه در کیف، تشابه درحرکت و تعادل وجودی مثبت شباهت انسان با فلک و دلیل تاثیرگذاری آن برجهان است. انسان با توجه به مواردی نظیر دعا و تاثیر تعقّل نفوس آسمانی در استجابت آن، معجزه و مشابهت با قوای آسمانی، تصوّر معقول و اتّصال باعقل فعّال قادر بر تاثیرگذاری برجهان است. ادله اصلی فیلسوفان تمثیل از نوع منصوص العله است و از حیث منطقی واجد اعتبارند.

the reasons for the influence of human beings through compatibility and similarity with heavenly forces (intellect, soul and heaven) from the point of view of ibn sina and mulla sadra

islamic philosophers regard the events of the physical world as influenced by the occurrences in the celestial realm.they believe that humans can impact on the material world through extraordinary means by aligning and resembling the celestial powers (intellect, soul, and celestial spheres). this research aims to examine and compare the arguments of muslim philosophers, particularly focusing on the views of  ibn sina and mulla sadra, regarding this claim and to evaluate their logic. using a library research method, the evidence from both philosophers has been extracted, compared, and assessed. the findings indicate that similarities in quality, motion, and existential balance are significant aspects of the resemblance between humans and the celestial spheres, serving as reasons for their influence on the world. factors such as prayer and the influence of the celestial intellects on its acceptance, miracles, and the similarity to celestial powers, as well as the rational conception and connection with the active intellect, empower humans to affect the world. the primary arguments of these philosophers are exemplified as instances of a necessary cause and are logically valid.